De online-relatie is als een voortdurende verliefdheid, zéér verleidelijk en spannend. Zolang de bron van de fantasie niet opdroogt.

Aaron Ben-Ze'ev is professor in de filosofie en rector van de universiteit van Haifa. Zijn specialiteit is emoties, waar hij een standaardwerk over geschreven heeft.

Zijn belangstelling voor de 'internetliefde', van cyberflirten en cyberliefde tot en met cyberseks, begon met een lezing van twintig minuten over emoties en het internet. Twee jaar later is zijn boek af en komt het uit bij de Cambridge University Press: Love online, emotions on the internet.

Voor zijn onderzoek baseerde hij zich op zijn theoretische kennis, en verslond hij populaire boeken als 'Hoe leer ik... in-twintig-minuten' en 'Alles-wat-je-altijd-al-wilde-weten-over...'. Daarnaast ging hij op verkenningstocht in 'de seductive space', de verleidelijke ruimte, met haar schier oneindige hoeveelheid sites waar mensen hun intiemste emoties spuien.

Al vrij aan het begin werd hij getroffen door de omvang en intensiteit van online-relaties. Zoals die mevrouw die totaal verliefd was geraakt, hoewel ze haar internetpartner nog nooit had ontmoet. 'Hij bedroog me met iemand anders op het internet, ontmoette haar en ze zijn getrouwd. Dat is nu drie jaar geleden en ik ben nog steeds niet over hem heen. Ik voel dat mijn hart voor altijd beschadigd is, want ik heb nooit zo voor iemand gevoeld.'

Of de 27-jarige vrouw die een online-affaire heeft met een 18-jarige man: 'Al mijn vrienden denken dat ik gek ben en ze begrijpen niet waarom ik al mijn tijd achter een computer zit in gesprek met die jongen, terwijl ik echte afspraakjes kan hebben. Ik weet het ook niet. We hebben elkaar nooit ontmoet. Ik weet niet eens hoe hij er uit ziet. Het enige dat ik weet is dat ik stapelgek ben op iemand die ik waarschijnlijk nooit kan krijgen.'

Ben-Ze'ev vergelijkt een goede online-relatie met een soort voortdurende verliefdheid, maar dan met tal van voordelen. Want behalve zeer verleidelijk en spannend, is een online-relatie eenvoudig te bereiken, de kosten zijn laag, de risico's zijn laag, en je kan je fantasie de vrije loop laten -niet gebonden door praktische beperkingen. ,,Je kan veel over je partner zelf invullen, en zo een relatie hebben met je ideale partner.'

En wie weet of het wel allemaal klopt? Of misschien doet dat er niet toe en maakt het de relatie nog spannender? 'Ik heb één of twee keer cyberseks gehad en het is fijn om die instante feedback te krijgen van de vrouw (God, ik hoop dat het vrouwen zijn) met wie je bent', luidt een van de citaten waarmee Ben-Ze'ev zijn boek heeft doorspekt.

Maar net als met de verliefdheid, zodra het een vaste relatie wordt, verdwijnt een deel van de voordelen: 'Mijn vrouw en ik waren twintig jaar lang zeer gelukkig. Toen ontmoetten we elkaar.'

Een van Ben-Ze'evs bevindingen is, dat in online-relaties het sekseverschil verdwijnt. Mannen tonen makkelijker hun emotionele kant, vrouwen durven eerder het initiatief te nemen en zijn minder geremd over hun fysieke verlangens. Een ander gegeven is dat online-partners vaak worden gezien als intelligenter dan de offline-partner. De reden is volgens Ben-Ze'ev dat de communicatie en de relatie via het internet niet gestoord worden door de dagelijkse beslommeringen. Zelfs als de partner in het echte leven intellectueel begaafd is, is er vaak minder tijd voor een goed gesprek, de afwas moet nog gedaan, de bedden gemaakt.... Zoals iemand in zijn boek opmerkt: 'Cyberseks is goed voor de hersenen'.

Kunnen we in de toekomst niet meer zomaar over liefde spreken, maar moeten we het hebben over online-liefde en offline-liefde? ,,Nee', zegt Ben-Ze'ev, ,,want feit is dat online-liefde geen volledige liefde is. De relatie kan bevredigend en intens zijn, maar uiteindelijk is het niet genoeg, ontbreekt er iets heel essentieels en dat is de fysieke aanraking. In haast alle geslaagde online-affaires willen de deelnemers die relatie offline voortzetten. Dat kan een soort zelfmoord voor de relatie zijn, want de waarde ervan is juist dat hij online is.' (Citaat: 'Ik ben twee jaar lang met dat meisje gegaan -en toen ineens begon dat zeurderige gevoel: ik wil weten hoe ze heet.')

Toch is een 'echte' ontmoeting vaak niet het einde van het verhaal. Integendeel, de online-relatie vormt volgens de Israëlische onderzoeker een uitstekend uitgangspunt. ,,Er zijn duidelijke indicaties dat relaties die goed beginnen een betere kans van slagen hebben. Juist omdat de online-relatie nogal rooskleurig getint is, creëer je een hele mooie start. Elke offline-relatie is gebaseerd op uiterlijke attractie en het klikken van karaktertrekken. In de online-relatie zijn de karaktertrekken van de partners essentieel. De communicatie met de ander is wat telt.'

Ook als de partners elkaar bedrogen hebben in het beschrijven van hun uiterlijk, hoeft dat het 'goede uitgangspunt' niet per se te verstoren. Ben-Ze'ev: ,,De test bij een eerste werkelijke ontmoeting is, of er wederzijdse aantrekkingskracht bestaat. Maar als we al door iemands karakter worden aangetrokken, vinden we hem vaak ook fysiek aantrekkelijk. Het internet draait eigenlijk de volgorde om, je leert iemands karakter kennen, en daarna zie je hem pas. Je hoort dan ook vaak dat mensen zeggen 'ik zou nooit met hem zijn uitgegaan, als ik hem alleen maar eerst had gezien'. Of zoals een ander zei: 'iemand met zo een hart kan alleen maar aantrekkelijk zijn.' Feit is dat uiteindelijk voor een goede blijvende relatie de karaktertrekken essentieel zijn. Hoewel, het komt voor dat de kloof tussen de verwachtingen en het echte uiterlijk van de internetpartner zo groot is, dat de relatie na een eerste ontmoeting niet meer standhoudt.'

Een deel van het boek gaat ook over online-affaires naast, of als 'aanvulling' op een offline-relatie. Is dat overspel? Het antwoord is opnieuw allesbehalve eenduidend. In zijn onderzoek kwam Ben-Ze'ev tal van mensen tegen die juist profijt hadden bij hun online-affaire, die leerden hun emoties te uiten, hun wensen kenbaar te maken. De statistieken geven een complex beeld: 75 procent van de mensen die een cyberaffaire hebben gehad, noemt het geen overspel; 75 procent van hun partners vindt dat het wel overspel is.

,,De vraag', zegt Ben-Ze'ev, ,,is de basisvraag: hebben we in ons leven genoeg aan één partner voor al onze behoeftes? En dan heb ik het niet alleen over seks. De verleiding om andere mensen te ontmoeten bestaat, op alle gebieden. En dan luidt de vraag: zijn banden die emotioneel prikkelend zijn overspel? Of is dat alleen het geval als het een fysieke relatie is? En wat als het een fysieke relatie is zonder dat de partners elkaar zelfs maar aanraken, zoals op het internet? Voor mensen die emotie het belangrijkst vinden is internetliefde misschien nog eerder overspel. En tegelijkertijd is voor velen het verleidelijke van het internet dat ze de meest opwindende affaires hebben, zonder dat ze voor hun eigen gevoel de morele prijs van overspel betalen.' (Citaat: 'online-seks is een prachtuitvinding. Kon iedereen maar sneller typen.')

,,De test van het internet', zegt Ben-Ze'ev, ,,is of het onze gewone romantische activiteiten kan aanvullen, net zoals de telefoon dat doet met onze dagelijkse sociale activiteiten, of dat het internet ze vervangt met minder waardevolle activiteiten, zoals de tv doet.' Aan voorspellingen welke kant het uit zal gaan waagt professor Aaron Ben-Ze'ev zich niet en hij citeert Paul Valéry: 'de toekomst is niet wat zij geweest is'.