Voorbarig commentaar

Het voorstel van de Turkse regering om overspel strafbaar te stellen is niet onopgemerkt gebleven. Nadat de justitieminister -naar eigen zeggen op verzoek van plattelandsvrouwen uit Anatolië- het verbod op vreemdgaan aan het vernieuwde strafrecht wilde toevoegen, brak een storm van protest los. In Turkije zelf, maar ook onder EU-politici.

Dat protest is inhoudelijk zeker terecht. Gevangenisstraf zetten op overspel, een straf die in 1996 was geschrapt, is een concept dat illustreert dat in de Turkse regeringspartij AKP velen de Europese waarden nog niet delen. En dat wekt verbazing, omdat de islamitische AKP op andere fronten juist wel een tendens richting Europa laat zien. Zo voorzien andere onderdelen van het wetsvoorstel in strengere straffen voor martelen, verkrachting en mensensmokkel. Plegers van eerwraak kunnen voortaan levenslang krijgen, en het vermoorden van buitenechtelijke kinderen, verkrachting binnen het huwelijk en seksueel misbruik zouden voor het eerst strafbaar worden gesteld. Allemaal zaken die Europese politici graag zien.

Bovendien heeft Turkije de afgelopen jaren een veelheid aan maatregelen genomen om EU-toetreding op termijn mogelijk te maken. Wetsvoorstellen als deze laatste serie staan dan ook niet op zich. Dit najaar zal de EU beslissen of en wanneer de toetredingsgesprekken kunnen beginnen.

De gretigheid waarmee Turkije door sommige Europese politici is gewaarschuwd dat het met zo'n overspelwet geen lid kan worden, is dan ook dubieus. Dat doet vermoeden dat tegenstanders van Turkse toetreding deze uitglijer hoopten aan te grijpen om die te blokkeren. Daarbij hebben ze niet eens de besluitvorming in Turkije zelf afgewacht. Eerder hebben Turkse politici en zeker president Sezer bewezen volwassen afwegingen te kunnen maken.

Uiteindelijk hebben de Turkse politici nu de angel uit de discussie gehaald door de overspelwet niet in stemming te brengen. Maar het valt te hopen dat er bij een volgend controversieel voorstel iets meer terughoudendheid en respect wordt betracht vanuit Europa, tenminste tot de Turkse politici hun eigen afweging hebben kunnen maken. Ook de eventuele toetredingsgesprekken zelf bieden nog gelegenheid genoeg dergelijke punten aan de orde te stellen.