'Implanon is Organon-flater'

Farmaceut Organon lijkt in Nederland met voorbehoedsmiddel Implanon af te stevenen op een mislukking. Artsen moeten niet veel van het voorbehoedmiddel hebben. En vrouwen vragen er zelden om.

LEIDEN - ,,Ik denk dat Implanon geen lang leven meer is beschoren'', zegt F. Boukes van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). ,,Als een vrouw beslist Implanon wil, houdt het NHG dat niet tegen, maar het is niet een voorbehoedmiddel dat we aanraden.''

De ophef die is ontstaan over de vrouwen die met Implanon toch zwanger raakten, heeft de populariteit van het middel geen goed gedaan. Maar ook op puur medische gronden zien huisartsen en gynaecologen niet veel in het hormoonstaafje dat in de bovenarm van de vrouw moet worden geïmplanteerd. ,,Implanon komt vooral in beeld als een vrouw geen oestrogenen in een voorbehoedmiddel verdraagt'', zegt M. Schutte, gynaecoloog in het Amsterdamse Onze Lieve Vrouwe Gasthuis en voorzitter van gynaecologenvereniging NVOG. ,,Maar over het gebruik zijn nogal wat klachten, vooral over tussentijds bloedverlies. De vraag naar en het enthousiasme over het product zijn niet erg groot.''

De NHG-richtlijn voor huisartsen over hormonale anticonceptie noemt de werkzaamheid van Implanon goed bij een correcte plaatsing. ,,Maar'', zegt NHG-medewerkster Boukes, ,,je kunt er niet omheen dat het inbrengen van Implanon haken en ogen heeft. Daarom raden we in onze standaard de huisarts expliciet aan eerst een instructie te volgen, juist vanwege de problemen met het plaatsen van Implanon in de praktijk.''

Schutte noemt als nadeel vooral dat het middel zo lastig weer uit te nemen is. Zijn collega F. Helmerhorst, gynaecoloog in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), beaamt dit. ,,Als Implanon niet bevalt, is het een hele toer om het staafje te verwijderen. Als dat niet lukt moet het zelfs met plastische chirurgie.''

Ook de NHG-standaard waarschuwt huisartsen voor problemen met het verwijderen. Een kwart van de vrouwen wil het staafje bovendien voortijdig, dus binnen 5 jaar, kwijt omdat het niet bevalt als voorbehoedmiddel, zegt Boukes. ,,Dan is het dus erg veel gedoe, en ook duur. Het is niet het supermiddel zoals het is gepresenteerd. Er is in mijn huisartspraktijk overigens nauwelijks vraag naar. Implanon is met veel bombarie op de markt gebracht, maar het enthousiasme was al gauw weg.'' Helmerhorst is nog stelliger: ,,Ik vind dit product en alle gedoe er omheen een typische Organon-flater. Implanon is eigenlijk overbodig.''

Volgens cijfers van de Stichting farmaceutische kengetallen ligt de verstrekking van Implanon via openbare apotheken al een tijdje op het gemiddelde van zo'n 1000 per kwartaal. Dat is geen indrukwekkend aantal. Ondertussen verspeelt de fabrikant veel goodwill bij de voorschrijvers. De ongewenste zwangerschappen bij Implanon, stelt Organon, zijn de schuld van de huisartsen en de gynaecologen: die hebben het staafje verkeerd ingebracht. ,,Dat vind ik wel heel leep'', reageert Boukes. ,,Het ligt natuurlijk ook aan de inbrengprocedure, die best lastig is. Het is te makkelijk om nu te zeggen: huisartsen zijn onhandig en daarom zijn die vrouwen zwanger geraakt.'' Helmerhorst: ,,Organon speelt de bal door naar artsen, dat vind ik schandalig. Typisch Organon.''

Schutte van de NVOG denkt hier anders over. ,,Wanneer je als arts zo'n middel verkeerd inbrengt, is dat je eigen verantwoordelijkheid. Natuurlijk heeft de firma Organon ook een verantwoordelijkheid, namelijk voor een behoorlijke instructie. Maar die is wél aangeboden.''

De gynaecologenvereniging onderzoekt momenteel of er een richtlijn moet komen voor de toepassing van nieuwe medische producten. Dit plan is onder meer ingegeven door affaires als die rond Implanon. Schutte: ,,Wat moet de dokter met een nieuw speeltje, een nieuwe operatietechniek? We willen niet voortdurend op de rem gaan staan, maar wel wijzen op de verantwoordelijkheid van de individuele arts als die besluit een nieuw middel te gaan voorschrijven.''