Mat Tsjechië kruipt door het oog van de naald

AMSTERDAM, AVEIRO - Tsjechië reisde als een kanshebber voor de Europese titel af naar Portugal, maar leek gisteravond in de eerste wedstrijd in groep D op weg naar een ontluisterende afgang. In de slotfase van het duel tegen Letland kroop de medefavoriet alsnog door het oog van de naald (2-1).

Lang hing in het Municipal de Aveiro een daverende sensatie in de lucht. De Letten waren in de blessuretijd van de eerste helft verrassend op voorsprong gekomen. In een snelle uitbraak kon Prohorenkovs vanaf links een voorzet geven die door de beweeglijke spits Verpakovskis knap werd binnengewerkt. Doelpunten van Baros en invaller Heinz -vijf minuten voor het einde- voorkwamen dat de Tsjechen tegen de stugge debutant meteen al peperduur puntenverlies leden.

Letland werd vooraf beschouwd als de dwerg die verdwaald was op het EK. Het Baltische land, waar ijshockey de nationale sport is, telt 9000 geregistreerde voetballers. De prestatie van de Letten in de kwalificatie en vooral de play-offs tegen Turkije had al een waarschuwing kunnen zijn voor de tegenstanders in groep D. Letland zette de nummer drie van het WK van 2002 de voet dwars richting Portugal.

Afgezet tegen alle vedetten op het EK telt Letland louter armoedzaaiers. Als ze al buiten de eigen landsgrenzen hun brood verdienen, doen ze dat zeker niet bij Europese topclubs. Doelman Kolinko, gisteravond opvallend in positieve én negatieve zin, werd ooit weggestuurd bij Crystal Palace. Verdediger Stepanovs, die de Tsjechische reus Jan Koller succesvol schaduwde, speelde dit seizoen op huurbasis bij Beveren in België. Alleen topscorer Verpakovskis, 24 jaar, was na zijn productieve optreden voor de nationale ploeg gewild bij diverse clubs. Hij koos voor Dynamo Kiev.

Hoe modaal zijn ploeg ook is, bondscoach Starkovs wil niets weten van een vrijblijvend uitje in Portugal. Hij is alleen tevreden als zijn ploeg punten pakt. Hij smeedde een aardig collectief, dat leunt op een sterk defensief blok.

Het effect was dat de Tsjechen een uur lang niet vooruit te branden waren. De ploeg die zich ondermeer via Nederland zo soeverein plaatste voor de eindronde, wandelde lamlendig over het veld. Tsjechië speelde in een bedroevend laag tempo. Het spel zat vol onnauwkeurigheden, de patronen werden steeds voorspelbaarder. Ondanks het overwicht kwamen er maar zelden kansen voor de Tsjechen. Het om zijn dynamiek zo gelauwerde middenveld opereerde veel te statisch.

Vanaf de zijkanten, waar Poborsky en Nedved voor de aanvoer moesten zorgen, kwam veel te weinig gevaar. Tot vervelens toe zocht Tsjechië de oplossing in het drukbevolkte centrum, waar Stepanovs heerste. Die wetenschap zal voor Dick Advocaat een belangrijke les zijn voor het duel van volgende week woensdag tegen de Letten. Uit vertwijfeling moesten Poborsky en Rosicky hun toevlucht zoeken tot schoten uit de tweede lijn.

Bondscoach Karel Brückner zette zijn dolende ploeg in de tweede helft uiteindelijk op het goede spoor. Na minder dan een uur spelen offerde hij verdediger Grygera op voor aanvaller Heinz. Even later moest ook de andere ajacied van Tsjechië, Galasek, om tactische redenen naar de kant. Met de offensievere Smicer wilde Brückner de druk op Letland opvoeren.

Het riskante beleid pakte goed uit. Tsjechië moest weliswaar toezien dat de lepe opponent af en toe gevaarlijk uitbrak, het elftal was voorin eindelijk wel in staat doelrijke kansen uit te spelen. Na een knappe actie van Poborsky langs de achterlijn schoot Baros de bal naast. Luttele minuten later strandde een volley van Nedved op de vuisten van de man die tot de held van de Baltische natie leek uit te groeien.

Dezelfde Kolinko toonde even later echter zijn gebreken. Bij beide tegendoelpunten ging hij niet vrijuit. In de 73ste minuut verwerkte hij de bal niet goed na een actie van Poborsky. Baros profiteerde optimaal. Vijf minuten voor tijd bezweek Kolinko opnieuw onder de druk. Invaller Heinz strafte zijn capriolen resoluut af: 2-1.