VANDAAG | begint 'politiek proces' tegen grootste oligarch van Rusland

In Moskou begint vandaag het langverwachte proces tegen de ex-topman van Joekos, de oligarch Michail Chodorkovski. Hij staat terecht voor grootschalige belastingontduiking, bedrog en roof van eigendommen in georganiseerd verband. Het heeft Chodorkovski en zijn verdediging weken gekost om de vele duizenden pagina's tellende aanklacht te lezen. Het proces wordt door velen gezien als politieke 'afstraffing' van de multimiljardair.

Niet toevallig is dat een groep aandeelhouders van Joekos gisteren met het aanbod kwam alle belastingvorderingen tegen het bedrijf te betalen. Ze willen daarmee faillissement van het olieconcern voorkomen en wellicht de autoriteiten milder stemmen. Het Russische ministerie van belastingen eist minstens 3,4 miljard dollar van Joekos over belastingjaar 2000. Er hangen nog meer claims over andere jaren in de lucht. Een rechter beslist vrijdag definitief over de belastingvordering van 3,4 miljard dollar. Slaagt Joekos er dan niet in te betalen, dan kan het concern binnen enkele weken failliet zijn.

Joekos vroeg de Russische premier Fradkov eind vorige week te bemiddelen in het conflict met het belastingministerie. Maar de Russische overheid zou volgens het zakenblad Vedemosti niet bereid zijn te 'onderhandelen' over de belastingschulden van Joekos. De aandeelhouders hebben aangeboden een deel van de eigendommen van Joekos aan staatsbedrijven te verkopen, zoals gasvoorraden en een Siberische dochtermaatschappij. Ze beloven volgens Vedemosti bovendien het olieconcern los te weken van de holding Group Menatep, waar Chodorkovski een flinke vinger in de pap heeft.

,,Niemand is gebaat bij een bankroet Joekos. Dat brengt serieuze schade toe aan de investeerders en de reputatie van Rusland'', aldus de vice-president van Joekos, Joeri Bejlin, in Vedemosti. Om te kunnen betalen moet de rechter de blokkade van de rekeningen en eigendommen van Joekos opheffen. De enige andere manier om aan contant geld te komen voor Joekos is opnieuw extra aandelen uit te geven.

De Russische beurzen hebben het vertrouwen in een goede afloop verloren, zo bleek gisteren. De koers van het aandeel Joekos daalde met ongeveer 11 procent, en sleurde de beursindex met zich mee. Sinds de arrestatie van Chodorkovski vorig jaar oktober is Joekos' beurswaarde met tientallen procenten gedaald, terwijl het concern over 2003 bijna 3 miljard dollar winst boekte.

De zaak tegen Chodorkovski is eind mei samengevoegd met die tegen een andere Joekos-topman, Platon Lebedev. Hij zit al sinds juni vorig jaar vast, Chodorkovski sinds oktober 2003.