China pakt gesjoemel met voedsel aan

De schandalen met ondeugdelijk melkpoeder voor kinderen hebben in China tot grote verontwaardiging geleid. De autoriteiten grijpen de ophef aan om de hele productie van voedingsmiddelen veiliger te maken.

AMSTERDAM - Meer dan 150 kinderen op drie Chinese kleuterscholen in Guiyang werden onlangs ziek. Ze moesten overgeven, kregen diarree en koorts. De oorzaak bleek te liggen in bedorven melkpoeder dat besmet was met stafylococcen. Bij een eerder schandaal met ondeugdelijk melkpoeder stierven zeker dertien baby's. Nu zijn de Chinese autoriteiten tot actie overgegaan. De lokale beambte die de kwaliteit van producten in de Zuidelijke provincie Guizhou moet bewaken, is geschorst. Die maatregel is bedoeld om zijn collega's in het land wakker te schudden, zo maakte een medewerker van de nationale kwaliteitsbewaking duidelijk. Melkpoeder is zeker niet het enige voedingsmiddel waarmee gerotzooid wordt in China. De verontwaardiging na het overlijden en ziek worden van de kinderen, is echter veel groter dan bij eerdere kwesties.

Uit onderzoek is gebleken dat circa 35 procent van de Chinezen melkpoeder kopen voor hun kinderen. In de steden in het zuiden van China is dat percentage veel hoger -daar krijgt zelfs 80 procent van de kinderen onder de vijf jaar poedermelk. De bekende westerse merknamen, Nestlé voorop, zijn het meest populair. Het vertrouwen in deze merken is veel groter dan in de goedkopere Chinese producten. Chinezen mogen maar één kind krijgen en dat komt meestal niets te kort -als de ouders over wat geld beschikken.

Het eerdere melkpoederschandaal, in de Oostelijke provincie Anhui kostte niet alleen dertien kinderen het leven, meer dan tweehonderd werden ziek. Vanwege die kwestie zijn inmiddels 47 mensen opgepakt. In Anhui ging het niet om besmet melkpoeder, maar om een product van inferieure kwaliteit dat onvoldoende voedingswaarde bevatte. Na onderzoek bleek dat in veel meer gebieden in China ondeugdelijk melkpoeder werd verkocht. Veertig bedrijven in elf provincies en regio's brachten in totaal 55 soorten ondermaats poeder op de markt. Zes hoge ambtenaren werden ontslagen, onder wie de burgemeester en twee locoburgemeesters van Fuyang.

Niet alleen de voedselindustrie, maar ook de geneesmiddelenproducenten krijgen nu met striktere controles te maken. Voor 1 juli moeten duizend bedrijven aantonen dat ze aan internationale kwaliteitseisen voldoen, anders moeten ze sluiten.

Giftige sterke drank, chemisch gebleekte rijst en haaienvinnen maakten eerder al vele Chinezen ziek. Groenten bevatten vaak veel te veel pesticiden die gebruikt worden om insecten en schimmels te bestrijden. De helft van de bedrijven in de voedingsmiddelenindustrie voldoet niet aan de kwaliteitseisen, onder meer op het gebied van hygiëne, zo bleek onlangs uit officieel Chinees onderzoek. Bijna een kwart van 11000 onderzochte bedrijven konden na het onderzoek hun vergunning direct inleveren; een nog groter aantal moest maatregelen nemen.

De versnippering van verantwoordelijkheden is een groot probleem bij het verzekeren van de voedselveiligheid. Tien ministers hebben daarin een taak en de coordinatie laat vaak te wensen over. Maar het lijkt erop dat het poedermelkschandaal de autoriteiten nu heeft wakkergeschud. Premier Wen Jiabao heeft zijn verontwaardiging uitgesproken over de gebeurtenissen en laat ze door een speciaal team onderzoeken. Eerder is al besloten dat de vijf belangrijkste voedingsmiddelen -rijst, bloem, bakolie, sojasaus en azijn- alleen geleverd mogen worden door bedrijven met een kwaliteitscertificaat.

Maar of deze maatregelen het voedsel ook echt veiliger maken, blijft de vraag. Het bedrijfsbelang en de behoefte aan banen geven bij het verlenen van vergunningen al snel de doorslag, zeker als de ambtenaren er persoonlijk ook beter van worden. En de boete voor het bedrijf in Guyang dat de melkpoeder op de markt bracht -20000 euro- valt in het niet bij de winsten die te behalen zijn op deze snelgroeiende miljoenenmarkt.