'Nederland is laks geweest inzake Erkel'

AMSTERDAM - De regering heeft veel te weinig gedaan om Arjan Erkel vrij te krijgen, zegt directeur Austen Davis van Artsen zonder Grenzen Nederland. Hij vindt dat Nederland de Russische overheid veel sterker onder druk had moeten zetten.

,,Het gaat niet om het geld'', zegt Davis. ,,Als het moet, kunnen we zo'n bedrag best betalen. Maar Buitenlandse Zaken had een overeenkomst met de ontvoerders. Wij wisten daar niets van. En zodra Arjan vrij was, presenteerde de regering ons de rekening.''

Het is lastig uitleggen, voor Davis. Maandenlang heeft zijn organisatie zich 'obsessief' ingezet voor Erkel. Nu deze vrij is, is een 'genânte' strijd ontstaan met Buitenlandse Zaken. Omdat AzG weigert te betalen, gaat Buitenlandse Zaken het losgeld, een miljoen euro, via de rechter terugeisen.

AzG heeft nog een reden om het losgeld niet te voldoen. ,,Het aantal ontvoeringen is enorm'', zegt Davis. ,,Overal hangt nu een prijskaartje aan hulpverleners. Het gaat niet aan dat regeringen zeggen: 'We betalen nooit losgeld', dat dan wél doen en dan bezweren dat niemand ervan mag weten. Het probleem is: de ontvoerders weten het.''

De ontvoeringen kunnen alleen worden ingedamd als er niet meer wordt betaald, denkt Davis. En als regeringen hun verantwoordelijkheid nemen voor de veiligheid van hulpverleners, zoals het internationale recht vereist. ,,Nederland heeft het eerste anderhalf jaar weinig gedaan. De ontvoering werd gezien en afgedaan als een criminele zaak. Nederland wilde zijn staatsbelangen niet in gevaar brengen.''

AzG vreest precedentwerking. ,,Dan kan bij elke ontvoering een staat achteraf bij ons aankloppen en terugbetaling eisen. We moeten onafhankelijk zijn om ons werk te kunnen doen. De overheid zegt: 'Jullie zijn niet meer dan Shell-medewerkers', maar staten hebben meer verantwoordelijkheid jegens hulpverleners. Wij sturen mensen zonder geweren naar gevaarlijke gebieden. Dat kan alleen als overheden hun verantwoordelijkheid nemen.''

Dat Erkel, eenmaal vrij, kritiek uitte en niet meer voor AzG wil werken, spijt Davis. ,,I am extremely sorry for Arjan. Die 20 maanden kan niemand hem teruggeven. Ik schaam me diep dat dit in de openbaarheid is gekomen en dat hij gekwetst is. Maar hij heeft niet meegemaakt hoe zijn ontvoering 20 maanden lang hier op kantoor voor iedereen een obsessie was. Hij weet niet wat wij hebben meegemaakt met deze regeringen.''

Dat het contact met de familie Erkel is misgelopen, ziet Davis als een van de belangrijkste fouten van AzG. Hij hoopt het vertrouwen van vrijwilligers en donateurs niet te verliezen. Over de relatie met Buitenlandse Zaken, maakt hij zich minder zorgen. ,,We hoeven geen vrienden te zijn, om ons werk te kunnen doen. Wij moeten met hen samenwerken en zij met ons. We moeten bijvoorbeeld dringend praten over Noord-Soedan.''