Fruitvlieg bemint hoffelijk

AMSTERDAM - Stap 1: ruik je een vrouwtje, volg haar dan op gepaste afstand. Stap 2: klop op haar buik met je voorpoot. Stap 3: sla je vleugel uit, swing en zing je lied. Stap 4: lik haar genitaliën. Stap 5: dring bij haar aan, omkrul haar buik. Stap 6: doe het.

Zie hier het script voor de hofmakerij bij de fruitvlieg, een scenario dat zo'n driekwartier in beslag neemt. Een en ander wordt geregeld door ongeveer 1500 zenuwcellen in de fruitvliegenkop, en 60 daarvan tekenen voor de choreografie van deze complexe toenadering. Die moet perfect verlopen, laten neurobiologen vandaag in Nature zien. Slaat het mannetje stappen over of gooit hij ze door elkaar, dan resulteert de vrijage niet in jonge fruitvliegen.

Voor de elegantie van Drosophila melanogaster is het gen fru belangrijk. Het verzorgt de bouw van een breinsegmentje dat het seksuele gedrag orkestreert. In normale staat toont de fruitvliegman zich beleefd en neemt de tijd voor de voortplanting. Toekijkende mannetjes respecteren dit gebeuren door gepaste distantie in acht te nemen.

Maar is er iets mis met het fru-gen, dan vervliegt de hoffelijkheid. Het mannetje slaat het vriendelijke geroffel op de buik van de geliefde over en wil alles tegelijk doen: likken, zingen en copuleren. Gevolg is dat hij zijn zaad slordig bezorgt en de bevruchting mislukt. Daarbij kennen andere mannetjes met zo'n misvormd fru-gen hun plaats niet, waardoor niet zelden een vrouwtje door een stoet van opdringerige mutanten achterna wordt gezeten.

De gezonde fruitvlieg maakt geen haast, schrijven de biologen. Dat is apart, want vluggertjes zijn de norm in de insectenwereld. En andere insecten hebben in het brein eenzelfde dirigent voor hun seksuele gedrag. Blijkbaar maken kleine verschillen in de regie uit of je een geduldig of een haastig minnaar bent.

Waarom zal dat voor de mens niet gelden, filosoferen de biologen. Onze genetische outfit lijkt verrassend veel op die van de fruitvlieg. De seksuele sturing misschien ook.

De een gaat met haar naar de opera, de ander naar een rockconcert, dat is louter cultuur. Maar in onze basale voortplantingsstrategie zijn we wellicht als fruitvliegen.