AzG: Afghanistan te gevaarlijk

AMSTERDAM - Artsen zonder Grenzen vertrekt eind deze maand na 24 jaar uit Afghanistan. De hulporganisatie zegt er niet meer te kunnen werken na de moord op vijf medewerkers in juni. Naast bedreigingen ervaart AzG gebrek aan respect voor het humanitaire werk.

,,Het is een traumatische beslissing die ons zwaar valt'', zei Josje Reinartz, operationeel directeur van AzG, gisteren in het Amsterdamse kantoor van de hulporganisatie. ,,Maar in deze situatie zou het onverantwoord zijn tegenover onze medewerkers en vrijwilligers om door te gaan.'' AzG had 80 buitenlandse en 1400 lokale medewerkers in Afghanistan.

Achter haar in de perszaal staan vijf foto's van de collega's die op 2 juni in de Noord-Afghaanse provincie Badghis werden vermoord, de directe aanleiding voor het besluit. De twee Afghaanse en drie buitenlandse medewerkers -onder wie de 39-jarige Nederlander Pim Kwint- reden in een hinderlaag.

De moord werd opgeëist door de Taliban, maar Afghaanse regeringsvertegenwoordigers zeiden later tegen AzG dat plaatselijke commandanten -leden van de heersende familie in Badghis- erachter zaten. Geen van hen werd opgepakt. ,,De onderzoekers van de regering waren doodsbang'', zegt AzG-directeur Austen Davis. ,,Blijkbaar ziet de Afghaanse regering geen belang in het beschermen van haar buitenlandse gasten en is ze meer geïnteresseerd in het laten voortbestaan van het politieke machtsspel.''

De hulporganisatie legt een deel van de schuld voor haar terugtrekking bij de door de Amerikanen geleide militaire coalitie in Afghanistan. Die heeft op verschillende plaatsen Provinciale Reconstructie Teams (PRT's) opgezet. Onder deze vlag voeren militairen humanitaire taken uit, maar ze zetten tegelijkertijd de bevolking onder druk om met inlichtingen te komen.

AzG -en veel andere hulporganisaties- verwijten de VS humanitaire hulp te misbruiken om hun militaire en politieke doelen te bereiken. Door de inzet van militairen voor humanitair werk vervagen de grenzen en worden hulpverleners niet meer als onpartijdig en neutraal beschouwd, betoogt AzG. Die stelling werd na de aanslag onderstreept door een dreigement van de Taliban, die AzG -en de VN- uitmaakten voor spionnen van de VS, en de hulporganisatie bestempelden als legitiem doelwit voor aanslagen. Dat is niet eerder gebeurd, aldus de net teruggekeerde landencoördinator Nelke Manders.

Vele duizenden tbc- en andere patiënten dreigen door het vertrek van AzG verstoken te raken van hulp en medicijnen. De AzG-programma's worden zoveel mogelijk ondergebracht bij het Afghaanse ministerie van volksgezondheid en andere hulporganisaties. ,,De projecten zullen daar zeker onder lijden, zegt Reinartz. ,,Wij verleenden veel hulp die het ministerie niet kan geven.''

Een terugkeer zit er voorlopig niet in. Reinartz: ,,Wij gaan het pas opnieuw bekijken als we zien dat de Afghaanse regering haar verantwoordelijkheid neemt.''