VOORUITBLIK | Euro-enthousiasme in nieuwe EU-landen zakt weg

Ruim een maand geleden stonden de pleinen in veel Midden-Europese hoofdsteden nog vol juichende mensen die het feest van de toetreding tot de EU vierden. De glans lijkt er alweer aardig af, nu in veel nieuwe lidstaten uiterst lage opkomstcijfers voorspeld worden voor de Europese-Parlementsverkiezingen.

Neem Tsjechië en Slowakije. De voorspellingen over de opkomst in Tsjechië lopen uiteen van 20 tot 60 procent. ,,Het zijn de eerste Europese verkiezingen bij ons en dat maakt voorspellen moeilijk'', zegt Jiri Pehe, jarenlang politiek adviseur van oud-president Vaclav Havel, telefonisch vanuit Praag. ,,In Tsjechië hangt de uitslag helaas altijd af van het weer en of mensen naar hun weekendhuisjes gaan en dus morgen en zaterdag niet gaan stemmen.''

Pehe vindt dat het thema Europa door politici en media is verwaarloosd. ,,In de campagne ging het vooral over binnenlandse kwesties, wat deze stembusgang op tussentijdse verkiezingen doet lijken. Ook hebben veel kiezers verkeerde ideeën over hoe 'Brussel' werkt. Mensen zien het Europees Parlement als een soort voetbalkampioenschap, waar 25 landen hun nationale belangen verdedigen. Ze weten niet dat de verkozen politici straks deel gaan uitmaken van allerlei fracties.''

Vooral kleinere partijen laten bekende figuren opdraven om toch nog wat interesse te kweken. Zo willen de eurofobische communisten oud-kosmonaut Vladimir Remek naar Brussel sturen. Hij wordt nog altijd bewonderd, en ontleent zijn politieke ervaring aan een baan bij de Tsjechische ambassade in Moskou.

Dat kan niet gezegd worden van kandidate Dolly Buster, een Tsjechische ex-pornoster die nu een keten van seksshops drijft. ,,Ik zal ervoor zorgen dat Tsjechië op de voorpagina van elke krant komt te staan'', zei ze onlangs. Andere curieuze kandidaten zijn een voor fraude aangeklaagde zakenman die campagne voert vanaf de Bahama's, en de ex-directeur van TV-Nova die vervolgd wordt voor fraude en belastingontduiking. ,,Hun gaat het alleen om de immuniteit'', aldus Pehe.

Ook Slowakije -waar de verkiezingen zondag worden gehouden- heeft zijn Bekende Kandidaat. De impopulaire regerende Democratische Coalitie heeft Peter Stastny ingezet, een voormalige ijshockeylegende zonder enige politieke ervaring die in Amerika woont. ,,Een door marketingoverwegingen gedreven besluit'', oordeelt analiste Olga Gyarfasova van de Slowaakse denktank IVO.

Ook in Slowakije lijkt de opkomst met rond de 30 procent historisch laag te worden. Gyarfasova heeft wel een verklaring voor de apathie. ,,De Europese politiek en het parlement is ver van het bed van de Slowaakse kiezers. Het kan hun dagelijkse problemen niet oplossen. Verder was er geen gepassioneerd debat over Europa en zijn het ook nog eens de vierde verkiezingen sinds april. De kiezers zijn moe.''