Een welverdiende Nobelprijs

Vrede wordt vaak gezien als de uitkomst van inspanningen van staatslieden en politici, om hetzij oorlogen te beëindigen, hetzij een einde te maken aan interne conflicten. Reden waarom mensen als Sadat en Begin (1978), Lech Walesa (1983), Aung San Sun Kyi (1991), Mandela en De Klerk (1993), Arafat, Rabin en Peres (1994), Kim Dae-jung (2000) en met terugwerkende kracht voor zijn jarenlange bemiddeling bij conflicten, de Amerikaanse oud-president Jimmy Carter (2002) de Nobelprijs voor de Vrede kregen.

Maar ook mensen en organisaties die zich primair richten op de slachtoffers van oorlog en conflicten kwamen in aanmerking voor deze Nobelprijs. Zoals de Internationale Campagne voor het Verbod van Landmijnen en haar woordvoerster Jody Williams (1997). Artsen zonder Grenzen voor het baanbrekende humanitaire werk dat de artsenorganisatie wereldwijd verricht (1999), en de Iraanse advocate Shirin Ebadi wegens haar strijd voor de mensenrechten in Iran (2003).

Vanuit deze optiek bezien lijkt het een breuk dat het Noorse Nobelcomité dit jaar deze prestigieuze prijs heeft toegekend aan de Keniaanse Wagari Maathai. Zij is milieuactiviste, professor in de biologie en inmiddels staatssecretaris voor milieu. Welke bijdrage kan zoiemand leveren aan de beslechting van het oorlogs- en vredesvraagstuk? Heel veel. Tenminste, als we bereid zijn het milieuvraagstuk breed te definiëren en op te vatten als belangrijk voor de oplossing van het schaarsteprobleem en het bewerkstelligen van duurzaamheid.

In de Afrikaanse werkelijkheid, en niet alleen daar, is schaarste een belangrijke bron voor conflicten. Net zoals het bestaan van etnische of godsdienstige tegenstellingen blijkt het gevecht om land en water bij veel ellende een rol te spelen. Op grond van dit inzicht is Maathai al lang geleden het gevecht voor een beter milieu en beter bestuur aangegaan, met een tomeloze energie en met gevaar voor eigen leven. Zoiemand verdient de Nobelprijs.

Bovendien is het mooi meegenomen dat zij Afrikaanse is. Het continent staat de laatste jaren te boek als hopeloos. Alsof er een doem op rust. Vrouwen als Maathai laten zien dat er ook een ander Afrika bestaat, een continent dat vecht voor een betere toekomst, zonder verdeeldheid zaaiende krijgsheren en dictators.