Brugklassers op pelgrimage

Sint Servaas trekt 100000 mensen naar Maastricht, deze zomer. Middelpunt is de Heiligdomsvaart, uiting van rooms-katholieke devotie. Terwijl in het Centre Céramique foto's te zien zijn uit de tijd van het Rijkse Roomse Leven (boven), proeven tieners aan de bedevaart.

'Ik heb nu al pijn aan mijn tenen!'' Een van de scholieren van het Sint Maartenscollege in Maastricht kijkt met een vertrokken gezicht naar haar in witte puntschoenen gestoken voeten, vlak voor ze begint aan de Servaasloop. De pelgrimstocht die leerlingen van een scholengemeenschap gaan afleggen, hangt samen met de Heiligdomsvaart. ,,We konden kiezen: meelopen of een werkstuk maken.''

De Heiligdomsvaart is een eerbetoon aan Sint Servatius, de eerste bisschop van Maastricht. Al sinds de 14de eeuw worden om de zeven jaar gedurende elf dagen in juli relieken van de stadspatroon getoond. Processies en culturele activiteiten maken de Heiligdomsvaart tot een groot festijn, waar 100000 bezoekers op zullen afkomen.

Ter voorbereiding op de 53ste Heiligdomsvaart probeert het Sint Maartenscollege zijn leerlingen bij het vak levensbeschouwing wat bij te brengen over de bisschop, die leefde in de 4de eeuw na Christus. Zo kregen de leerlingen een rondleiding door de Servaasbasiliek aan het Vrijthof. Eronder bevindt zich het graf van de stadsheilige. Ook gaf de pastoor van deze kerk in de klas een lezing.

De pelgrimstocht is niet verplicht. De wandeling begint bij de Servaaskapel in het Belgische Kanne en leidt via de bron van Sint Servaas naar het eindpunt, de Servaasbasiliek in het centrum van Maastricht. ,,Van onze klas lopen er maar drie niet mee'', zegt een van de meewandelende brugklasmeisjes. ,,Ik denk dat ze geen zin hadden omdat dit de hele middag duurt. Normaal zijn we op vrijdag al om halfdrie uit. Als je niet meeloopt, moet je wel een werkstuk maken.''

Ongeveer vierhonderd scholieren leggen de pelgrimstocht af. ,,Je moet ze wel belonen'', zegt organisator Jo Ruijters. ,,De leerlingen krijgen een lunchpakketje mee en aan het eind van de tocht ontvangen ze een pelgrimsteken, een medaille ter herinnering aan de Heiligdomsvaart. En een bonuspunt voor levensbeschouwing.''

Terwijl donkere wolken overtrekken, is het wachten op de twee laatste bussen met leerlingen. Vier bussen arriveerden reeds bij de kapel. De wandelaars begonnen meteen aan hun tocht terug naar de stad. Ruijters: ,,We wilden de groep een beetje spreiden, zodat we niet voor te veel overlast zorgen. Maar de laatste twee bussen moeten nu snel komen, want om halftwee wordt iedereen bij de bron van Sint Servaas verwacht. Daar spreken de bisschop en de deken van Maastricht de leerlingen toe.''

Het verkeer in de stad is de pelgrims niet gunstig gezind. Omdat de laatste bussen het vertrekpunt in het landelijke Kanne niet meer bijtijds bereiken, worden de leerlingen meteen bij de bron van Sint Servaas afgezet. Niet lang daarna voegen de eerder vertrokken wandelaars zich bij de leerlingen die nog geen stap hebben verzet.

De bron van Sint Servaas ligt net buiten het centrum van Maastricht. Volgens de overlevering is de bron ontstaan doordat de heilige bisschop met zijn staf op de grond een kruisteken trok, zodat geneeskrachtig water aan de oppervlakte kwam. Boven de waterput is een beeld van Sint Servaas bevestigd. De put staat in het centrum van een cirkelvormig terrein, omgeven door een hekwerk. Grote vlaggen met het logo van de Heiligdomsvaart 2004 markeren de ingang. Popmuziek schalt uit grote boxen, die speciaal voor de komst van de jonge pelgrims zijn geïnstalleerd.

De leerlingen zijn uitgelaten als op een schoolreisje. Als zij zich allemaal rond de bron hebben verzameld, neemt hulppbisschop Everard de Jong de microfoon ter hand: ,,Welkom allemaal. Jullie hebben al een lange tocht vanuit Kanne achter de rug. Ik hoop dat het nog meevalt met de blaren op jullie voeten.'' De leerlingen die met de bus zijn gekomen barsten in lachen uit. De bisschop vervolgt zijn verhaal: ,,Het thema van de Heiligdomsvaart dit jaar is 'Wij zijn de Tijd'. Dat betekent dat wij samen een betere wereld kunnen maken. We moeten niet alleen maar profiteren. Wie van jullie wil wel alleen maar van anderen profiteren?'' Alsof de bisschop vraagt wie van de leerlingen van snoep houdt, steken ze juichend hun hand op.

De bisschop laat zich niet uit het veld slaan. ,,We hebben allemaal idealen. Wie wil mij vertellen wat zijn ideaal is?'' De microfoon voor zich uit, stapt De Jong op de leerlingen af. Die zijn opeens niet meer zo happig om hun stem te laten horen en deinzen achteruit. Na een paar vergeefse pogingen geeft de bisschop de microfoon aan de pastoor. ,,Een ideaal kan zijn om mensen blij te maken'', doet ook hij een duit in het zakje. De leerlingen reageren lacherig. ,,Als ik Thomas een wietplantje geef, dan heb ik hem ook blij gemaakt'', roept een brugklassertje.

Tot opluchting van de leerlingen wordt de tocht even later voortgezet. Een aantal brugklassertjes verwikkelt zich in een heftige discussie over Yu-ghi Yo-speelkaarten. Sloffend in zijn wijde broek, moppert een wandelaar dat hij liever had willen skaten, deze vrijdagmiddag. ,,Had je skateboard dan meegenomen'', zegt zijn docente. Maar het grapje slaat niet aan.

Eindelijk bereiken de leerlingen het eindpunt: de imposante basiliek van Sint Servaas aan het Vrijthof. Onder klokgebeier vullen de vierhonderd leerlingen luidruchtig de houten kerkbanken. Nadat de deken namens de leerlingen een kort gebed tot de heilige Servaas heeft uitgesproken, mogen de scholieren de grafkelder bezoeken. ,,Jullie kunnen Sint Servaas je zorgen vertellen'', zegt de deken nog.

Maar de pelgrims verdringen zich al voor het trapje naar het ondergrondse graf van de bisschop. In hoog tempo lopen ze langs de nis waar zich de stenen kist van Sint Servaas bevindt. De meeste leerlingen hebben het graf al gezien bij de rondleiding die ze eerder kregen. Het gaat hen nu om het pelgrimsteken dat zij boven in ontvangst mogen nemen. De bronskleurige medaille aan een koordje is het bewijs dat ze echte bedevaartgangers zijn.