Niemand krijgt de kans om op bevrijdingsdag weg te doezelen

GRONINGEN – ,,Wij willen vuur, wij willen vuu-huur!”, roept een meisje. Ze kijkt aan de rand van de vijver naar een zojuist door premier Balkenende ontstoken constructie, die niet echt wil branden. Maar haar wens sluit naadloos aan bij de woorden van de premier, die tijdens zijn officiële opening van bevrijdingsdag 2004 opriep tot een vurige verdediging van de vrijheid.

In Groningen geeft de premier het startsein voor bevrijdingsdag 2004. Actievoerders en vluchtelingen die een ruimer pardon voor asielzoekers wensen, laten rode en witte ballonnen op. Het thema 'vrijheid is kiezen én delen' wordt in dertien andere Nederlandse steden gevierd. Naarmate de dag vordert komen steeds meer, en steeds oudere bezoekers op het muziekfestival af. Onderweg passeren ze marktkraampjes van politieke partijen, en van organisaties die eraan herinneren dat vrijheid niet overal ter wereld zo vanzelfsprekend is.

Voor wie op bevrijdingsdag even dreigt weg te doezelen in al te loom niksen, zijn er toespraken en debatten, die helpen herinneren hoe bijzonder het is hier vrij door een park te kunnen slenteren, op weg naar bierpomp, vijver of muziek. Europa staat vandaag centraal in het stadspark. Niet alleen wordt informatie verstrekt over de komende verkiezingen voor het Europarlement, in toespraken verwijzen sprekers naar de geschiedenis van een verenigd Europa, en het belang die samenwerking te behouden.

Terwijl circus Balkenende verder uitzwermt, leidt een goed geluimde burgemeester Wallage in een tent een interactief debat met Agnes Kant en Femke Halsema over – alweer – Europa. ,,O, dit gaat helemaal mis, wat is dit toch allemaal”, lacht hij, terwijl op het scherm de oordelen van het publiek over Europa heen en weer schieten. ,,Ho eens even, jullie mogen pas iets doen als ik het zeg. 't Is wel vrijheid, maar je moet het niet overdrijven.” De belangstellenden lachen. Achterin de tent herinneren foto's aan de Tweede Wereldoorlog.

Het publiek kuiert naar de drafen renbaan, waar een muziekfestival plaatsvindt. Ook hier duikt Europa op: er zijn kraampjes ingericht met geografische, historische en veelal toeristische feiten over de tien kersverse EU-lidstaten. Cyprus biedt broodjes gyros en Hongarije heeft het Balatonmeer en Malta blijkt met 1150 inwoners per km2 nóg dichter bevolkt dan Nederland. Handig om te weten, maar dan willen kinderen toch weer bij vader op de schouders of pony rijden voor een euro. Paartjes genieten in het gras van een paar zonnestralen, graffitispuiters bewerken een muur. Tussen dat gelanterfanter staat een oudere man – baret op het hoofd, borst vol medailles – zwijgend te luisteren naar grote woorden over vrijheid. Hem hoeft niemand te vertellen dat vrijheid inspanning vergt.

Volgens het organiserende comité 4 en 5 mei trokken de diverse bevrijdingsfestivals samen zo'n 700 000 bezoekers, tegen vorig jaar 530 000. Muziek was de belangrijkste publiekstrekker. Artiesten als de Vliegende Panters en Hind vlogen in een helikopter langs een aantal festivalterreinen. Bevrijdingsdag werd afgesloten met het 5 mei-concert aan de Amstel in Amsterdam, in aanwezigheid van koningin Beatrix.