Tsjetsjeense leider gedood bij aanslag

DOHA - De voormalige Tsjetsjeense president Zelimkan Jandarbijev is gisteren in de golfstaat Katar gedood bij een bomaanslag op zijn auto. Jandarbijev stond op de VN-lijst van mensen die verdacht worden van banden met het terreurnetwerk Al-Kaida. Ook liep er een Russisch uitleveringsverzoek tegen hem.

Jandarbijev (51) had na het vrijdagochtendgebed net een moskee in de Katarese hoofdstad Doha verlaten toen er een bom bij zijn auto ontplofte. De Tsjetsjeen en twee medepassagiers werden gedood. Zijn 13-jarige zoon overleefde de klap met ernstige brandwonden.

Jandarbijev leefde al meer dan drie jaar in ballingschap in Katar. De Tsjetsjeense oud-president werd gezocht door Rusland, dat hem verdenkt van banden met Al-Kaida, het terreurnetwerk van Osama bin Laden. Moskou had Katar om Jandarbijevs uitlevering gevraagd en hij was op verzoek van Rusland door de Verenigde Naties op de lijst gezet van mensen die waarschijnlijk contacten hebben met Al-Kaida. Interpol was op zoek naar de Tsjetsjeen.

Wie de bom geplaatst heeft is niet duidelijk. Tsjetsjenen die Moskou steunen suggereerden dat Janderbijev het slachtoffer is geworden van onderlinge twisten binnen de Tsjetsjeense gemeenschap. Medestanders van de islamitische extremist verdenken Rusland ervan achter de aanslag te zitten. De Russische buitenlandse inlichtingendienst SVR liet weten niets met de aanslag te maken te hebben. ,,De SVR noch zijn voorganger, de eerste hoofdafdeling van de Sovjet-Russische KGB, doen zulke zaken meer sinds 1959'', aldus generaal Laboussov van de dienst.

Jandarbijev vertegenwoordigde het Tsjetsjeense verzet in de Golfstaten en andere moslimlanden. Rusland betichtte hem al enkele jaren van het werven van financiële steun voor de strijd voor een onafhankelijk Tsjetsjenië. Volgens Moskou was hij ook betrokken bij de gijzeling van bezoekers van een theater in Moskou. Die actie leidde tot de dood van ongeveer 130 gegijzelden, onder wie een Nederlandse vrouw, en veertig Tsjetsjeense terroristen.

Jandarbijev was aanvankelijk dichter en schrijver, maar maakte in 1990 de overstap naar de politiek. Hij was partij-ideoloog en vice-president onder de Tsjetsjeense verzetsleider Dzjochar Doedajev. Nadat Doedajev in 1996 werd gedood door een Russische aanslag, volgde Jandarbijev hem tijdelijk op als president en leidde vervolgens de Tsjetsjeense delegatie bij de vredesonderhandelingen met de toenmalige Russische president Boris Jeltsin.

In 1997 verloor Jandarbijev de Tsjetsjeense presidentsverkiezingen. Twee jaar later zou hij de hand hebben gehad in de invasie van Tsjetsjeense rebellen in de buurrepubliek Dagestan. Toen de Russische troepen in dat jaar Tsjetsjenië opnieuw binnenvielen, vluchtte hij naar Katar.