'Zelfs de allerslechtste speler gaat voor dat geld de wei niet in'

Een staking mag het niet heten. Liever spreken ze van 'niet beschikbaar zijn'. De A-scheidsrechters in het basketbal nemen een weekeindje vrij en soebatten over geld.

AMSTERDAM - De A-scheidsrechter in het basketbal strijkt voor een weekend-wedstrijd 38 euro op; midweeks is dat het dubbele. Daarnaast heeft hij een kilometervergoeding van 21 cent. ,,Dat is te weinig.''

Het gaat om geld. Natuurlijk om geld. De top-arbiters zullen zich dit weekeinde wederom afmelden; ze laten het fluiten aan collega's uit de C-klasse over.

Hun klacht is allerminst onredelijk. Die 38 euro is al in geen jaren aangepast; het is in het guldentijdperk nog 80 piek geweest. De al enkele jaren geuite wens van een opwaardering vindt algemeen gehoor, ook bij de basketbalbond (NBB).

,,Dat bedrag moet worden aangepast, geen misverstand daarover'', meldt bondsdirecteur Hans Gootjes. De vraag is alleen: hoe, wanneer en met hoeveel?

Formeel vallen de scheidsrechters onder de NBB, maar hun kosten worden door de clubs betaald. De Federatie van eredivisieclubs (FEB) zamelt dat geld in. Zo zijn er veel partners in het overleg: bond, clubs, FEB en arbiters.

Sinds de roep om een hogere vergoeding in kracht toenam, hebben de verschillende overlegrondes op een aantal punten tot overeenstemming bereikt. Met terugwerkende kracht tot 1 januari 2004 is het bedrag van de vergoeding tot 50 euro verhoogd, met een verdubbeling voor midweekse wedstrijden.

Verder zullen FEB en NBB gezamenlijk financieel in kwaliteitsverbetering investeren; de NBB heeft daar structureel 10.000 euro voor apart gelegd, de FEB heeft nog geen bedrag genoemd.

De onenigheid zit in de vergoeding voor volgend seizoen. De scheidsrechters vragen 100 euro per wedstrijd; de andere partners vinden dat buitenproportioneel of zijn er, zoals Gootjes verwoordt, ,,nog niet aan toe.''

Is dat nu alles? Zo'n probleempje moet toch op te lossen zijn. Maar dan blijkt dat het probleem dieper zit. ,,Er bestaat een groot wantrouwen tegen de FEB'', zegt Edward de Jager. ,,In de laatste jaren heeft de FEB alle voorstellen naar de prullenmand verwezen.''

De Jager was lid van de scheidsrechterscommissie tot die zich in september zelf opblies. Te groot was de onvrede met het arbitraal beleid van de NBB en de FEB. ,,Het leek ons, en lijkt ons nog, verstandig om in een BV-constructie verder te gaan'', zegt De Jager, nu woordvoerder van de initiatiefgroep van scheidsrechters. ,,Dan bieden we de scheidsrechters een nul-urencontract aan en kan de bond ze inhuren. Maar dan wel tegen commercieel tarief.''

Dat mag best, vindt De Jager. Hij wijst op de zware eisen die aan scheidsrechters gesteld worden: fysiek, spelregelkennis, verplichte clinics. Het scheidsrechtersvak eist opoffering, is zijn optiek. ,,Als een scheidsrechter een midweekse wedstrijd heeft, krijgt hij 76 euro en is hij acht uur van huis'', rekent hij voor. ,,De verhoudingen zijn volkomen scheef getrokken. Zelfs de allerslechtste speler gaat de wei niet in voor het bedrag dat een scheidsrechter krijgt. Clubs verbeteren zich halverwege het seizoen met spelers, maar hebben geen geld voor goede scheidsrechters over.''

,,Zonder scheidsrechters gaat het niet; zij zijn een wezenlijk onderdeel in het product basketbal'', geeft Gootjes toe. ,,Onze sport heeft grote ambities en daarvoor hebben we goede scheidsrechters hard nodig.''

Maar de scheidsrechters hebben zo weinig vertrouwen in de FEB dat ze nu voor volgend jaar een principe-akkoord eisen voordat de play-offs beginnen. ,,Anders komt er weer niks van'', weet De Jager. Zo is er een patstelling ontstaan en daarom zijn de A-scheidsrechters niet inzetbaar. Omdat de B-scheidsrechters zich solidair hebben verklaard, moet de bond noodgedwongen teruggrijpen op arbiters uit de C-categorie. Met, tot nu toe, opmerkelijk positief resultaat. De C-scheidsrechters lijken zich probleemloos te kunnen handhaven in een klasse waarover ze tot nu toe slechts hadden kunnen dromen.

Maar het is natuurlijk niet de toekomst, weten alle betrokkenen. ,,Wat gebeurt er als de A- en B-scheidsrechters massaal afhaken'', vraagt De Jager zich af. ,,Dan komt de competitie in gevaar. Voor één, twee weekends is het wel op te vangen, maar er zijn ook al C-arbiters die zich solidair verklaren. Ik ken scheidsrechters die vanwege deze ellende overwegen hun mooie carrière maar te beëindigen, zo beu zijn ze het gedoe. En dat zou toch wel heel erg triest zijn.''