Stenen des aanstoots

1.Dat kennen hun nou wel zeggen, maar doen hun echt meer weten als de rest?

Twee zinnen die gemeen hebben dat menigeen zich er groen en geel aan ergert. Er is ook verschil tussen. De stenen des aanstoots in de eerste zijn door Nederlanders aangewezen, die in de tweede door Vlamingen.

Vorig jaar publiceerde het maandblad Onze Taal een top-17 van taalergernissen. Hoog genoteerd stonden: gesjoemel met kennen en kunnen en het gebruik van hun als onderwerp, van doen als omschrijvend werkwoord en van als in plaats van dan. Onlangs onderzocht een Belgische radiozender wat Vlamingen het meest irriteert. Enkele bevindingen zijn in de tweede zin verwerkt: ik heb zoiets van ..., moet kunnen, absoluut! en het gebruik van kei- als versterker, naar analogie van keihard.

Opmerkelijk genoeg overlappen de Noord- en de Zuid-Nederlandse lijst elkaar nergens. Toch werkten aan de enquête waarop Onze Taal zich baseerde, ook Vlaamse informanten mee. Ook zij namen, met mate, aanstoot aan de verwisseling van kennen en kunnen en aan hun als onderwerpsvorm. Maar in eigen land mishagen hun kennelijk vooral exclusief-Vlaamse taalzonden, zoals noemen in plaats van heten (Hoe gaat het kindje noemen?) en de verwarring van slaan en slagen (Ik ga 'm op z'n gezicht slagen).

Het verschil tussen de lijsten valt verder hieruit te verklaren dat het de noordelijke onderzoekers vooral om (semi-)grammaticale ongerechtigheden te doen was, terwijl de Vlamingen met name naar idiomatische gedrochten informeerden. Veel van wat hun werd aangereikt, circuleert niet alleen in Vlaanderen, zoals de voorbeeldzin aan het begin al liet zien. Dat bewijst ook een apart lijstje waarin ze irritant politiek jargon opsomden, met misbaksels als naar de burger toe, in mijn perceptie, het is zo dat ... en ik stel vast ... (dat vaak ten onrechte grondig onderzoek suggereert).

Vormen journalisten een van de beroepsgroepen die zich nooit aan zulke wantaal bezondigt? Degenen die dat denken, wachten een hele vervelende boodschap: de top-17 van Onze Taal bevat een aantal voorbeelden van verfoeid taalgebruik die ook in kranten wel voorkomen. Stellig heeft de opmerkzame lezer er in deze laatste alinea al vier aangetroffen.