PKN zet dominees ijskoud aan de dijk

UTRECHT - Iets als 'broeder' kan er niet meer af; met een kil 'Geachte heer' hebben de 41 hervormde predikanten die weigeren mee te gaan naar de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), per brief te horen gekregen dat zij zijn 'losgemaakt van hun gemeente'. Volgens de bezwaarden was de 'geachte-heer-brief' voor de zoveelste maal eerder bij de pers dan bij henzelf.

De PKN heeft de 41 ontheven van hun ambtsbediening in de fusiekerk, zo hebben ze dezen laten weten. De 'kleine synode' heeft hun in haar brief laten weten dat het besluit het gevolg is van de eigen keus van de 41 om niet mee te gaan naar de PKN. Zij kunnen nu nog in beroep tegen dit besluit bij de Commissie van bezwaren en geschillen.

In de brief krijgen de dominees, die zich hebben aangesloten bij de bezwaarde Hersteld Nederlandse Hervormde Kerk, te horen dat zij van de gemeente waar ze tot zes weken geleden aan verbonden waren nu zijn 'losgemaakt'. Die gemeenten zijn immers toen rechtens opgegaan in PKN. Voor spijtoptanten houdt de 'kleine synode' (32 van 158 leden van de 'generale' synode) de deur terug op een kier.

Kerkjurist L.C. van Drimmelen vindt het 'natrappen'. ,,De PKN had kunnen volstaan met: 'U en wij stellen samen vast dat u geen predikant in de PKN bent. Het ga u goed.' Zo doen ze dat toch ook met dominees die naar een ander kerkverband overstappen? Dat 'losmaken' is helemaal niet nodig. Het lijkt op de werknemer die een overlijdensbericht krijgt van een werknemer die hij niet mocht, en dan alsnog tot ontslag overgaat.'' Onnodig krenkend, vindt Van Drimmelen.

Kennelijk zijn wij nu allemaal 'meneer' geworden, regeert dr. W.J. op 't Hof uit Nederhemert, prominent 'bezwaarde', niet zonder enige bitterheid. In de drukke eerdere correspondentie was het nog 'broeder', 'dominee' of in zijn geval ook wel 'doctor' in de aanhef. ,,Nu zijn we geen 'broeders' meer maar 'rebellen'. Dat voel je heel diep.''

Zijn medestrijder ds. R. van Kooten uit Soest beseft dat de synode langs zeer formele, juridische wegen opereert. Toch begrijpt hij dat niet goed van het 'losmaken' van zijn gemeente. De gemeente van Van Kooten staat naar zijn zeggen vrijwel in haar geheel achter hem en gaat ook niet over naar de PKN. Hoe kan de synode hem dan losmaken van een PKN-gemeente waar hij nooit aan vast heeft gezeten? In het geval Soest heeft Van Kooten ook weinig te duchten van de dreigementen dat hij zijn kerk en zijn pastorie uit moet: de behuizingen zijn niet van de PKN van een plaatselijke evangelisatie-vereniging.

Ook ds. D. Heemskerk uit Garderen, voorzitter van de synode der 'bezwaarden' of van de hersteld hervormden, zoals ze zich zelf eerder aanduiden, heeft geen probleem met zijn 'ontheffing' uit het ambt van de PKN, want in die PKN wil hij helemaal geen ambt bekleden. Wel ervaart hij het 'losmaken' van zijn gemeente als een vorm van onrecht. In de protestantse kerk voorheen en nu is die losmaking een vorm van straf en tucht. Daar is een procedure voor en die is hier volgens Heemskerk nooit gevolgd.

In het verschiet liggen nog het stopzetten van de predikantstraktementen, het uitzetten uit de pastorieën, de verbanning van de bezwaarden uit de kerkgebouwen en rechtszaken over deze twistpunten voor de burgerlijke rechter. In die zin heeft de aanhef 'heer' in plaats van 'broeder' minstens de verdienste dat de broeders van de PKN niet willen huichelen.