Vrijheid voor allen?

Deze week staat het thema vrijheid centraal. In Nederland staan we deze dagen stil bij het feit dat wij al bijna 60 jaar het voorrecht hebben om in vrijheid te leven. Tegelijkertijd denken wij aan al die kinderen en volwassenen die nog iedere dag worden geconfronteerd met geweld en onderdrukking. Zij moeten zien te overleven in mensonterende omstandigheden.

Onlangs ben ik in Afghanistan geweest. Een land dat 23 jaar heeft gezucht onder oorlog en elkaar opvolgende despotische regimes. Met name de Taliban, die in 2001 door de Amerikanen verdreven zijn, hebben diepe wonden nagelaten in de samenleving. Ik sprak in Afghanistan met meisjes en vrouwen die acht jaar lang niet naar school mochten, verplicht waren om binnen te blijven en alleen maar gevangen in een burka de straat op mochten. Meisjes en vrouwen waren jarenlang verdwenen uit het dagelijkse leven. Iedere vorm van vrijheid was hun ontnomen.

Je niet meer mogen en kunnen ontwikkelen, dat is inhumaan en voor ons hier in Nederland niet te bevatten. Dat je als kind de kans krijgt om uit te kunnen groeien tot een evenwichtige volwassene is een basisrecht. Alleen als aan dat basisrechtis voldaan is een vreedzame toekomst van een land mogelijk. En Afghanistan is maar één voorbeeld van de vele landen in de wereld waar de vrijheid wordt beknot door oorlog en onderdrukking.

Als ik op televisie de voortdurende stroom berichtgeving over Irak zie, word ik weleens moedeloos. Hoewel er wereldwijd nog 40 andere conflicten woeden, worden déze oorlogen maar mondjesmaat door de media belicht. Hoeveel horen, zien of lezen wij nou over Congo, Tsjetsjenië, Oeganda of Soedan? Veel te weinig helaas.

Toch vallen ook in deze landen nog dagelijks vele slachtoffers. Wereldwijd zijn honderdduizenden mensen gevlucht. Zij worden opgevangen in schamele kampen 'in de regio'. Dit zijn de vergeten gebieden, 'onze jongens' zitten er immers niet en er zijn te weinig economische belangen mee gemoeid. De wereldgemeenschap heeft er maar weinig oog voor dat daar ook mensen wonen en dat kinderen moeten opgroeien onder de meest erbarmelijke omstandigheden. Dat is schrijnend, want 'uit het oog, uit het hart'. Zo verworden deze conflicten tot uitzichtloze, zich voortslepende tragedies. Niemand die zich er nog om bekommert, wat vrij spel geeft aan de krachten die geweld prediken en praktiseren.

In Nederland wordt veel geklaagd over de enorme aantallen vluchtelingen die naar ons kleine landje zouden komen. Feit is dat slechts 4 procent van de circa 20 miljoen vluchtelingen in Europa wordt opgevangen.

Afghanistan heeft mij nogmaals doen ervaren hoe belangrijk vrijheid is; en ook hoe kwetsbaar deze vrijheid eigenlijk is. Ik zou willen dat wij hier met zijn allen in Nederland wat vaker stil bij zouden staan. We leven hier in feite in een paradijs en laten niet graag ellende toe in ons veilige, luxueuze wereldje. Daarom is het goed dat er een dag is als 5 mei. Want deze dag herinnert ons eraan dat de vrijheid die wij hier genieten een verworvenheid is, én een geschenk.

Onze vrijheid moeten wij koesteren, voeden en nooit als vanzelfsprekend gaan zien. Voor mijzelf is het een dag waarop kinderen in oorlogsgebieden, nog meer dan anders, op mijn netvlies staan gebrand. Ik kan het niet hard en vaak genoeg roepen: vergeet ook hen niet!