Bij hun kacheltje voelen de Koerden zich veilig

De Koerden in Irak vieren morgen hun eerste nieuwjaar zonder Saddam Hoessein. Een federaal Irak met veel Koerdische autonomie lonkt, maar de onveiligheid is een enorm probleem.

SOELEIMANIA - Newroez, het Koerdische nieuwjaarsfeest op 21 maart, wordt dit jaar overschaduwd door de bloedige aanslagen van begin dit jaar in Irbil. De autoriteiten hebben alle officiële bijeenkomsten afgelast. Veel mensen twijfelen of ze wel naar de jaarlijkse familiepicknicks in de bergen zullen gaan.

De vertaalsters van de uitgeverij van Sjerko Bekas in Soeleimania vrezen geruchten over zelfmoordaanslagen tijdens Newroez door radicale moslims, net als eerder in Irbil tijdens de viering van het offerfeest en daarna in Karbala tijdens de sjiitische Asjoera-herdenking. Maar ze voelen zich, rond hun petroleumkacheltje in de nog kille lente, toch niet onveilig. De veiligheidsagenten van de heersende politieke partij in dit deel van Koerdistan, de PUK, doet goed werk, menen ze. Ze hebben al enige aanslagen voorkomen, wordt gezegd.

In Irbil heeft de daar heersende KDP een drie meter diepe gracht rondom de stad laten graven, voor een betere controle over de toegang tot de stad. Overal in en om Soeleimania zijn checkpoints, bewapende mannen, en betonnen barricades. Pesjmerga's (strijders) bewaken ook privé-huizen.

Hadj Mahmoed vertelt in zijn kantoor, dat met zijn sombere meubels en wanden nog de sfeer van Saddams verdreven Baath-partij ademt, dat extra politie en veiligheidsagenten tijdens de viering van morgen moeten instaan voor de veiligheid. ,,Gelukkig werken de burgers goed met ons samen.'' Hij moet toegeven dat de veiligheid in Noord-Irak ook in zijn regio het grootste probleem vormt.

De aanslag in Irbil is opgeëist door de groepering Ansar al-Soena, maar vrijwel iedereen wijst naar Al-Kaida en het daaraan gelieerde Ansar al-Islam. Die organisatie werd door de Amerikanen vorig jaar uit haar Noord-Iraakse kamp gebombardeerd, maar zijn inmiddels weer terug. De PUK arresteerde vorige week de nummer twee van de organisatie. Osman zegt dat ze samenwerken met leden van de vroegere Baathpartij en dat hij de informatie die gevangen Ansar-leden hem geven uitwisselt met de Amerikanen.

Ook dichter en uitgever Sjerko Bekas heeft ervaring met Ansar. Mollah Krekar, de Ansar-leider die in Noorwegen woont en enige tijd in Nederland vastzat, sprak in 1995 een fatwa tegen hem uit. Sinds de val van Bagdad hebben de anti-religieuze boeken die Bekas uitgeeft zijn populariteit bij de radicale moslims verder verkleind. ,,Ik sta zeker op nummer 15 van hun lijst van twintig doelen'', grapt hij dapper. Maar hij geeft toe dat hij sinds enige tijd geen vaste routes meer neemt naar werk of naar huis, en zijn werktijden varieert.

VERVOLG OP PAGINA 7

Na Saddam overleven we ook dit wel

VERVOLG VAN PAGINA 1

Iraaks Koerdistan

Toch zijn de meeste Koerden niet pessimistisch over de toekomst. De vreugde overheerst omdat de tijdelijke regeringsraad in Bagdad in de tijdelijke grondwet heeft vastgelegd dat federalisme het uitgangspunt is van de nieuwe Iraakse staat. Dat beschermt de autonomie die de Koerden in Noord-Irak al sinds 1991 de facto hebben, al ziet minister Osman nog wel enkele minpunten: over de oliesteden Kirkoek en Mosoel, waar Saddam de Koerdische meerderheid verving door een Arabische, is nog niets geregeld.

,,Onze etnische identiteit is veel belangrijker dan onze religieuze'', zegt Bekas over die nieuwe grondwet. De eigen Koerdische staat, of het in hun ogen voorlopige compromis van autonomie binnen een Iraakse federatie, is belangrijker dan de islam, al hebben meer vreedzame radicale soennitische groepen veel steun. Eerwraak is hier aan de orde van de dag, en islamitische groepen wonnen vorig jaar nog flink bij verkiezingen voor gemeenteraden en op universiteiten.

,,De volksislam is het probleem niet'', meent Bekas echter. ,,De leiders van de Koerdische strijd kwamen bijvoorbeeld uit islamitische families.''

Hij erkent dat er sprake is van een 'radicale islamitische golf', maar ziet slechts beperkte invloed voor gewelddadige groepen als Ansar. ,,Omdat ze geïmporteerd zijn, en niet uit de Koerdische samenleving zelf voortkomen is hun sociale basis hier zwak.'' Ansar zou een combinatie zijn van Koerden die in Afghanistan met Bin Laden vochten, en andere moslimextremisten.

Ook Bekas' medewerksters in de correctiekamer zijn optimistisch. ,,We hebben Saddam overleefd, deze fase gaat ook voorbij. Bovendien is er weinig, en steeds minder, steun onder de burgers voor deze mensen die aanslagen plegen.''