Opsporing van terroristen 'versnipperd en beperkt'

Terroristen blijven aan de aandacht ontsnappen zolang de Europese landen hun handel en wandel niet verzamelen in één databestand, meent veiligheidsexpert Michiel de Weger.

AMSTERDAM - Groen en geel ergert Michiel de Weger zich na de aanslag op de treinen in Madrid. Politici hebben dezelfde bureaucratische reflexen als na de gruweldaden in Amerika en Indonesië. De indruk wordt gewekt dat het maximale wordt gedaan om potentiële terroristen op te sporen. ,,Dat is niet waar. De opsporing is willens en wetens versnipperd en beperkt'', zegt De Weger.

De veiligheidsexpert weet waarover hij praat. De adviseur promoveert binnenkort op de inzet van het militaire apparaat voor politionele taken. De onnodig complexe organisatie waarmee het wijdvertakte terrorisme in Europa wordt aangepakt is hem een gruwel. Neem Nederland. Daar houden zich twee ministeries, de inlichtingendienst AIVD, het leger en 23 politiekorpsen bezig met het verzamelen van gegevens van terroristen. Een centraal punt waar die wetenschap samenkomt en wordt geanalyseerd, is er niet.

Met de uitwisseling van bestanden tussen landen is het nog droeviger gesteld. ,,De meeste kennis van geheime diensten wordt als vanouds nog geruild'', weet De Weger. Europol is slechts een doorgeefluik. De expert: ,,Binnen de EU sturen ze elkaar -desgevraagd- een rapportje.''

Met scepsis kijkt De Weger naar de afspraken die dezer dagen gemaakt worden op de Eurotop in Brussel. Een veiligheidscoördinator kan uitkomst bieden als die alle informatiestromen kan opeisen, zoals de Amerikaanse Tom Ridge van het Department of Homeland Security kan. Erg daadkrachtig waren gisteren de geluiden uit de Europese ministerraad niet. De Nederlandse bewindsman Donner van justitie drong aan binnen een halfjaar een nota te hebben met concrete aanbevelingen. ,,We moeten nu niet halsoverkop tal van besluiten nemen'', meent Donner.

Voor De Weger hoeft er niet meer gestudeerd te worden in Brussel. Hij verwijst naar de manier waarop Washington na de aanslagen op 11 september 2001 de opsporing van terroristen heeft gereorganiseerd. Het Department of Homeland Security werd uit de grond gestampt.

,,Dat kon snel, want het systeem is niet ingewikkeld. Het nieuwe ministerie heeft bestaande bestanden van anderen aan elkaar gekoppeld. Zowel overheidsgevens als data uit het bedrijfsleven kunnen zo uitgewisseld worden. Het DHS zuigt als het ware die computers leeg als het om voor terrorisme relevante informatie gaat.''

VERVOLG OP PAGINA 5

'We houden je in de gaten'

VERVOLG VAN PAGINA 1

Aan het systeem van het Department of Homeland Security (DHS) hangt een bont gezelschap van diensten en organisaties. Vanzelfsprekend zijn de CIA, de FBI en de politiediensten leveranciers. Maar ook sectoren als transport, immigratie, douane, medische zorg, energiebedrijven, luchthavens en clubs leveren informatie. Het ministerie beweert dat het 180000 medewerkers heeft. Dat is feitelijk niet zo. Al die duizenden werken bij de bronnen. ,,Wat het DHS doet is gegevens wegtrekken en bij elkaar brengen. Zo kunnen patronen van mensen en groepen blootgelegd worden. MM vliegt naar plaats X. Ontvangt geld van Y, die in verbinding staat met extremisten. De CIA kan via het systeem in andere bestanden zien wat die over MM hebben.''

Als de Europese landen het terrorisme doeltreffend willen bestrijden, dan zullen ze hun huiver voor uitwisseling van bestanden moeten overwinnen. ,,Het gaat om het leren kennen van een compleet leefpatroon van verdachte burgers.'' Juridische drempels moeten dan zo laag mogelijk zijn. ,,Waar hebben we het over? Als de leefwijze van iemand aanwijzingen in zich bergt dat diegene wel eens een aanslag kan gaan plegen? En als de tijd niet rijp is om succesvol te vervolgen, verstoor je hun leven toch door te zeggen: we houden je in de gaten. Dat doet de AIVD zo vaak. Zo verijdel je toch een aanslag.''

De diensten en organisaties waar informatie weggetrokken wordt kunnen gewoon doorgaan met hun eigen werk. De bron hoeft de informatie niet te bewerken. Een opsporingsdienst is vrij de informatie te gebruiken. Als leidraad voor andere gebruikers wordt er op ieder stukje kennis dat van een leverancier komt een sticker geplakt met het niveau van betrouwbaarheid erop.

Voor De Weger is het klimaat gunstig om het hele opsporingapparaat in Nederland tegen het licht te houden. Fiod, Siod, Douane, Marechaussee, Politie, overal zit kennis. Hij hoopt dat bij de evaluatie van het politiebestel deze zomer ook kritisch wordt gekeken naar taken van al die diensten. ,,Als de tereurbestrijding er ook in meegenomen wordt, zou het mooi zijn als er een millennium-achtig nationaal platform komt.''