Kasparov niet ongenaakbaar

Jaren geleden werd in Leeuwarden het Waling Dijkstratoernooi, een sterk bezet rapidtoernooi over twee dagen, gehouden. Een van de deelnemers deed het op de eerste dag erg goed. Het was een hel om tegen deze man uit te moeten komen. In bijna elke partij wist hij de spanning in de partij zo op te voeren, dat de een na de ander voor de bijl ging. Hij voerde de druk op de tegenstander op, door zolang na te denken, dat hij bijna door zijn tijd was. Vervolgens smeet hij met groot vertoon van macht de rest van de zetten op het bord zodanig de opponent helemaal tureluurs werd. Hij bleek zo handig te zijn dat zeer gerenommeerde spelers onder het juk doorgingen. Oud kampioen van Nederland, Gert Ligterink, verzuchtte nadat hij van deze speler had verloren: ,,Gelukkig, daar ben ik vanaf.'' Helemaal gezond was het echter niet wat deze speler deed. De tweede dag kon hij zijn mooie positie in het klassement niet verdedigen omdat hij verstek moest laten gaan wegens hyperventilatieproblemen.

Aan dit voorval moest ik denken toen ik het interview van Gert Devreese met de Rus Peter Svidler in Schaakmagazine, het blad van de KNSB, onder ogen kreeg. Op de vraag of Kasparov nog steeds de sterkste speler ter wereld is, antwoordde Svidler: ,,Voor Kasparov is het erg belangrijk om de angst in de ogen van de tegenstander te kunnen lezen. Als die er niet meer is, krijgt hij het veel moeilijker.''

Inderdaad lijkt de nummer een van de wereld niet meer ongenaakbaar te zijn. Zelfs in het Spaanse Linares, hetgeen wel eens denigrerend zijn speeltuin werd genoemd, maakt Kasparov niet meer de dienst uit. De monsterscores van weleer zijn verdwenen en in zijn partijen wekt Kasparov de indruk dat het hem bepaald niet voor de wind gaat. Zo liet hij de 16-jarige Teimour Radjabov uit Azerbeidzjan, die hem vorig jaar nog zoveel pijn deed, uit een volkomen verloren stelling onnodig ontsnappen met remise. Ook in zijn enige winstpartij tegen de Spanjaard Vallejo Pons verzuimde Kasparov na een goed begin diverse malen om de partij op elegante wijze af te ronden. Op het moment van schrijven lijkt de Rus Vladimir Kramnik het toernooi te gaan winnen. Hij versloeg dinsdag de Hongaarse koploper Peter Leko en nam daarmee de leiding van hem over.

Kasparov - Vallejo Pons

(zevende ronde)

(zie diagram 1)

Wit heeft voortreffelijk gespeeld en hij kan zijn mooie stelling omzetten in een winnende koningsaanval.

28. h4?! De eerste tekenen dat Kasparov niet zo doortastend is als altijd. Met 28. g4! Tg5 29. Dh7+ Kf8 30. Lf5!! kon wit het pleit al beslechten. Na 30. ... exf5 31. Dh8+ Tg8 32. Dxh6+ Tg7 (Ook na 32. ... Ke8 33. Lxc5 is het voorbij.) 33. Txe7 is de strijd gestreden.

28. ... Kh8 29. De2 La6 30. De3 Th5 31. Lxc5 Lxc5 32. dxc5 Dxc5 33. Df3 Kg7

34. Dg4+ Wit kan opnieuw fraai winnen met 34. Txe6! een zet waarvoor Kasparov in vroeger dagen zijn hand niet zou hebben omgedraaid. Na 34. ... fxe6 35. Td7+ Kg8 36. Lh7+ Kf8 37. Dxf6+ gaat het mat.

34. ... Kh8 35. Td7 Tg8 De stelling is zo slecht voor zwart dat hij ook dit niet overleeft.

36. Df3 Te5 37. Dxf6+ (1-0)

Leko - Kramnik

(elfde ronde)

(zie diagram 2)

Wit heeft een pionnetje gepakt, maar hij ondervindt grote problemen over de g-lijn.

31. Dh3? De enige verdediging lijkt mij 31. Kh1 te zijn.

31. ... Dg6! Een multifunctionele zet. Niet alleen maakt zwart een triplering over de g-lijn mogelijk, tevens brengt hij de voor wit gevaarlijke zetten ... Te5-h5 en ... Dg6-c2 in de stelling.

32. Tad7 Th5 33. T7d6 Een noodgreep die echter al niet meer mag baten. Ook 33. Dg4 gaat mis na 33. ... Tg5 34. Dh3 Le5 35. Lf1 e2! 36. Lxe2 Txg2+ en zwart geeft mat in een paar zetten.

33. ... Lf6 34. Txf6 Leko heeft ongetwijfeld gezien welk noodlot hem boven het hoofd hangt, maar er is geen verdediging meer. Kramnik maakt het fraai uit.

34. ... Dc2! Natuurlijk niet 34. ... Df6?? wegens 35. Dxh5. Na de tekstzet hangen er aan weerszijden diverse stukken maar de onveilige positie van de witte koning geeft de doorslag.

35. Dxh5 Dxe2 Door de positie van de witte toren op f6 heeft wit geen schaakje tot zijn beschikking en gaat hij ten onder aan de zwarte aanvalsstukken.

36. g4 Df2+ En opgegeven. Het gaat mat na 37. Kh1 Dxf3+ 38. Kg1 Dxd1+ 39. Kg2 Txg4+ 40. Kh3 Df3 (0-1)