Visieloze Kerry kan veel leren van Dean en Edwards

De democratische kandidaat John Kerry heeft in de voorrondes van de Amerikaanse verkiezingen zijn tegenstrevers Dean en Edwards vrijwel zeker verslagen. Maar hij zal hun ideeën nog hard nodig hebben om van Bush te winnen.

De opkomst bij de Amerikaanse voorverkiezingen overtreft alle verwachtingen. Meer kiezers dan ooit tevoren nemen de moeite om een kandidaat voor de Democratische Partij te nomineren.

Dat niet alleen. Kiezers lijken vooral gemotiveerd door één reden: ABB oftewel Alles Behalve Bush (Anything But Bush). Uniek voor deze voorrondes is dat in het stemhokje de verschillen in het partijprogramma van de kandidaten niet de doorslag geven. De gok wie Bush kan verslaan in november bepaalt de stem.

Deze voor de Democraten ongebruikelijke eensgezindheid zorgt nu voor een merkwaardige overwinning van een man met de initialen van een illustere voorganger (JFK), maar die niemand echt kent: John Forbes Kerry. Hij won dinsdag opnieuw overtuigend en lijkt nu zeker van de nominatie van zijn partij in juni. Hij won vooral omdat hij in de vorige staten ook al won, en daarvoor ook al won, en daarvoor ook. Dat is de logica dit jaar. De democratische achterban wil een winnaar.

Afgaand op de degelijke ongeautoriseerde biografie over zijn Vietnamtijd, is hij persoonlijk buitengewoon integer, zeer belezen en hij was al op vroege leeftijd politiek bevlogen. Vietnam tekende hem voor het leven. Hij vocht er, raakte gewond en verloor er dierbare vrienden -een schrille tegenstelling tot president Bush. Kerry's brieven aan het thuisfront getuigen bovendien van een groot vermogen tot observatie van een vreemde omgeving en inleving in de ander.

Grote indruk maakte hij toen hij op achtentwintigjarige leeftijd in 1972 in het Congres een speech tegen de oorlog in Vietnam afstak. Op die dag werd zijn politieke reputatie gevestigd. Zonder enige twijfel werd de eerste helft van zijn leven gekenmerkt door persoonlijke en politieke moed.

Maar de aanvankelijk gedoodverfde kandidaat implodeerde vanwege een gebrek aan een politiek smoel en een duidelijk programma. Curieus was het om te horen hoe Kerry letterlijk uit de speeches eerst de slogans overnam van oud-gouverneur Howard Dean en daarna van senator John Edwards. Hij toonde zich opportunist -niet voor het eerst trouwens- toen hij voor de oorlog in Irak stemde. Op de vleugels van het onverwachte succes van Dean profileerde hij zich als een tegenstander ervan.

Zorgwekkender is dat hij in de twee decennia dat hij in het Congres zat, geen enkele keer het initiatief nam tot belangrijke wetgeving. Noch heeft hij in het verleden grote loyaliteit genoten van zijn collega's of van kiezers.

Is hij de veelgedecoreerde veteraan die zijn oorlogsverleden uitbaat, maar zich sindsdien niet ontwikkelde? Dat is wel de indruk die hij geeft met een ingezonden stuk deze week in The Herald Tribune, onder de prachtige kop 'The mission I found in Vietnam'. Of is hij de bescheiden junior senator die altijd in de schaduw bleef van de legendarische senator Edward Kennedy uit dezelfde deelstaat Massachussetts? Ook dat is een mogelijkheid.

De calculerende democratische kiezers -je moet je burgerplicht bijzonder serieus nemen om moeite te doen een stem uit te brengen in deze voorrondes- hebben het vooral gemunt op het imago van Bush als opperbevelhebber. De veteraan Kerry moet daar het antwoord op zijn. Toch zal hij de argumenten en talenten van zijn voormalige tegenstrevers nog hard nodig hebben.

Edwards bijvoorbeeld levert ongezouten kritiek op de groeiende economische tweedeling onder Bush. Bovendien kan de afstandelijke Kerry, die zelfs een tikje arrogant oogt, veel leren van het natuurlijke gemak waarmee Edwards televisiekijkers voor zich wint. Van zijn kant biedt de voormalige arts Dean niet alleen plannen voor de gezondheidszorg, maar beschikt hij, ook nu nog, over een trouwe achterban die afgehaakte kiezers inspireert.

Wellicht kan Kerry nog een aansprekende visie aan het publiek presenteren. De bereidheid van de trouwe kiezers om alle schoonheidsfouten over het hoofd te zien is wel een probleem. Want bij de algemene verkiezingen in november bepalen niet zíj, maar de minder politiek gemotiveerde kiezers, voor wie de ABB formule niet geldt, wie de komende vier jaar president van de VS zal zijn. Die moeten wel weten waar Kerry voor staat.