Europa verdient meer toewijding

Het TrouwKabinet begint vandaag een debat over Europa. Met de uitbreiding van de EU, Europese verkiezingen en het Nederlands voorzitterschap in het verschiet, verdient Europa meer toewijding dan de Haagse politiek aan de dag legt, aldus premier Greetje van den Bergh. Balkenende weet niet eens wat hij op de Europese agenda zou wíllen zetten, voegt minister van buitenlandse zaken Alex Klusman toe.

Europa is niet 'best belangrijk', Europa is onze toekomst, zegt premier Greetje van den Bergh, verwijzend naar de leus waarmee Den Haag de Europese verkiezingen aan de man probeert te brengen. ,,Dat Nederland alleen via Europa nog een internationale rol te spelen heeft, lijkt niet door te dringen. Sterker: de huidige regering heeft door haar uitspraken en opstelling bij velen een cynische afzijdigheid gestimuleerd. Alsof Nederland een alternatief heeft voor Europa! Nederland behoorde tot de oprichters van de Europese Unie, en is altijd een pleitbezorger geweest van de Europese samenwerking. Maar een visie op wat wij willen bereiken met die Europese samenwerking is er niet meer.''

De Europese Commissie heeft recent voorstellen gedaan voor de begroting van de EU voor de komende vijf jaar. Kern van die voorstellen zijn extra investeringen in onderwijs, onderzoek en (kennis)infrastructuur. De enige reactie in Den Haag was dat het allemaal te duur werd.

Tijdens de Europese top van Lissabon, in 2000, namen de EU-regeringsleiders zich heilig voor van Europa voor 2010 de meest innovatieve economie ter wereld te maken. Van den Bergh: ,,Als je zulke ambities onderschrijft, en Nederland heeft dat gedaan, dan moet je ook het gesprek aangaan over de invulling ervan, in plaats van meteen te roepen dat de rekening die de Europese Commissie presenteert te hoog is.''

Conclusie van dat gesprek hoeft niet te zijn dat alles op Europees niveau moet gebeuren, zegt Van den Bergh. De zorg voor goed onderwijs en hoogopgeleiden kan beter in handen van de lidstaten blijven. ,,Maar het stimuleren van wetenschappelijk onderzoek en vooral het samenbrengen van onderzoekers, kan Europa beter. Het is toch merkwaardig dat minister van economische zaken Brinkhorst na terugkomst uit India roept dat we de deuren verder moeten openzetten voor Aziatische kenniswerkers, terwijl betere Europese samenwerking in het onderzoek nog zoveel kan opleveren.''

De plannen van de Europese Commissie voor de komende jaren voorzien in een (kleine) verlaging van de landbouwuitgaven. De tijd dat Europa de boereninkomens moest garanderen is terecht voorbij, zegt Van den Bergh. ,,Maar in plaats van de geldkraan dicht te draaien moet je kijken naar wat deze tijd vraagt: de Europese Unie moet zich nu richten op duurzame voedselproductie, op de vraag hoe je in dat verband omgaat met de vervoersvraagstukken, en op de vernieuwing van landschap en ruimtelijke ordening in de landbouwgebieden.''

Wat Europa nu mist, zegt minister van buitenlandse zaken in het TrouwKabinet, Alex Klusman, zijn een Kohl, een Mitterrand, en een Kok. ,,Dat waren leiders die de stemming bepaalden, die ook zaken op de agenda konden zetten. Balkenende kan dat niet, hij heeft geen idee wat hij op de Europese agenda zou wíllen zetten. Den Haag heeft het idee dat het eurosceptisch moet zijn, omdat het volk dat wil horen. Verder komt men niet. Terwijl je bij Kok de ogen zag glanzen zodra hij over Europa sprak.''

De grote drie (Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië), die zich onlangs op een top in Berlijn presenteerden als Europese voorhoede, kunnen dat gemis niet verhelpen, zegt Klusman: ,,Daarvoor zijn ze onderling te veel verdeeld.''

Volgens Klusman moet Europa zijn kracht niet alleen zoeken in verdieping, in een steeds inniger samenwerking op steeds meer gebieden, maar vooral in verbreding. Na de komende uitbreiding, zou in ieder geval Turkije moeten volgen. ,,Aan de veranderingen in de Turkse staat en samenleving wordt op een schandalige manier voorbijgegaan. Turkije hoort bij Europa, en heeft alles in zich om lid te zijn van de EU.'' De verbreding van de Unie moet ook op de Balkan voortgaan, zegt Klusman: ,,Na Slovenië, moeten ook landen als Kroatië en Servië uitzicht krijgen op het EU-lidmaatschap.''

Het is dan wel van belang dat de EU zijn nieuwe lidstaten als volwaardige leden behandelt, zegt Greetje van den Bergh. De toetreding van Midden- en Oost-Europese landen, per 1 mei, is wat dat betreft een slecht voorbeeld: ,,Vele jaren geleden is al tot deze uitbreiding besloten. En nu die voor deur staat krijgen we ineens discussies over aantallen arbeiders die hier mogen werken etcetera. Aan de kandidaat-lidstaten zijn allerlei eisen gesteld, en nu ze daaraan voldoen, gaan we ze toch behandelen als tweederangs leden.''

Precies, zegt Klusman: ,,Als Frankrijk en Duitsland voortdurend de regels van het stabiliteitspact van de muntunie overtreden, moeten we de nieuwe EU-leden ook tot de muntunie toelaten. Maar nee, de oude leden mogen de regels negeren waaraan de nieuwe leden moeten voldoen. Dat is meten met twee maten.''