Ross steekt Rubicon over

Aan goede bedoelingen op het terrein van de kinder- en jeugdzorg ontbreekt het staatssecretaris Ross van vws niet. Voor zover haar plannen twijfel en zelfs scepsis oproepen geldt dat de praktische uitvoerbaarheid en de effectiviteit. De jeugdzorg kenmerkt zich nu door een verschrikkelijke bureaucratie, frustrerende wachtlijsten, versnippering en eindeloze experimenten. Ross vertelde afgelopen maandag in deze krant dat er thans 400 projecten lopen voor opvoedingsondersteuning, waarvan slechts enkele aantoonbaar effectief zijn. Dat is gekkenwerk, dat andermaal aantoont dat het op dit terrein aankomt op praktische daadkracht, eenvoud en overzichtelijkheid.

In dat licht stelt het voornemen van Ross om problemen waarmee kinderen te maken kunnen krijgen zo vroeg mogelijk te signaleren, niet direct gerust. Voorkomen is natuurlijk beter dan genezen, maar voor je het weet ontstaat er weer een nieuwe bureaucratie met talloze gegevens op papier, maar weinig resultaten in de praktijk. Op zich is het misschien geen gekke gedachte de consultatiebureaus een signalerende rol toe te kennen. Ze zijn laagdrempelig en genieten vertrouwen, maar de kans bestaat dat dit imago verandert zodra hun aandacht voor de zuigeling en de peuter omslaat in bemoeizorg met het hele gezin. Als het aan de staatssecretaris ligt, zal die zorg worden aangeboden volgens een oplopende lijn van drang naar dwang. Ook dat stelt niet gerust.

Voor een politica van een partij (het CDA) die het primaat bij het gezin legt, is dit beleid niet minder dan het oversteken van de Rubicon. De principiële vraag is of de overheid is gerechtigd zich zo op te dringen en als mede-opvoerder naast de ouders aan te schuiven. Die vraag krijgt nog wat meer gewicht bij het gegeven dat de jeugdzorg weinig succesvol is en de overheid vaak meer problemen creëert dan oplost. Nergens dan op dit terrein ligt het meer voor de hand een beleid van onderop te ontwikkelen en de problemen waar het om gaat vooral met gevoel tegemoet te treden, eerder dan met de beleidsratio die op dit terrein al decennialang aantoonbaar niet werkt. De staatssecretaris zegt wel dat ze de problemen zo dicht mogelijk bij huis wil oplossen, maar de vrees is gegrond dat ze met haar aanpak de bureaucratie alleen maar zal vergroten.