Op de OV-fiets naar het museum, naar een werkafspraak of op visite. En de kosten worden automatisch afgeschreven.

Ze is heel tevreden over de OV-fiets, want die scheelt haar veel tijd. Omdat Marieke Blanken uit Tilburg voor een adviesbureau werkt, heeft ze afspraken door het hele land. Vandaag moet ze naar twee klanten in Amsterdam. Het openbaar vervoer zou haar zeeën van tijd kosten. Per fiets is ze zó weg bij het station en vlug van klant tot klant.

De OV-fiets is een snelle, gemakkelijke en betaalbare manier om een fiets te huren. Hij wordt vooral gebruikt voor korte, zakelijke ritjes en voor bezoekjes aan familie en vrienden. Ook is hij makkelijk te gebruiken voor uitstapjes, bijvoorbeeld naar een museum.

Huren is mogelijk na eenmalige inschrijving. Na tien dagen krijg je het OV-fietspasje thuis gestuurd. Bij elke plaats die meedoet kun je nu een fiets huren. Hiervoor ga je naar de rijwielstalling bij het station. Daar scant de verhuurder de streepjescode van je pasje en ook die van een fietssleuteltje. Met het nummer dat op het sleuteltje staat zoek je in de stalling de bijbehorende fiets. Als het goed is ben je binnen een minuut de stalling in en weer uit. Je mag de fiets dan 20 uur meenemen voor euro2,75. Dat is nagenoeg even duur als twee keer een enkele reis met bus of tram. Een huurder hoeft nooit contant te betalen. Een keer per maand worden de kosten automatisch van je rekening afgeschreven. Een overzicht van de gemaakte ritten volgt per e-mail.

In het verleden moesten mensen het doen met de huur van een gewone fiets. Maar elke keer apart betalen, borg afgeven, een legitimatiebewijs overleggen en afrekenen om een fiets te kunnen huren werkte sterk vertragend op de reistijd. Ondertussen bleek uit onderzoek dat mensen bij aankomst met de trein vaak niet gingen fietsen. 30 à 40 procent van de treinreizigers nam thuis de fiets naar het station. Aan het einde van de treinreis ging nog maar 9 à 10 procent fietsend verder. De bestaande verhuur was blijkbaar niet gebruiksvriendelijk genoeg voor het natransport van de reizigers. Er moest dus een snel, eenvoudig, goedkoop en landelijke systeem komen om potentiële fietsers over de drempel te helpen. De Fietsersbond, Nederlandse Spoorwegen en Pro-Rail (de overheidspoot die de infrastructuur beheert) gingen om de tafel zitten en daaruit ontstond OV-fiets. Na een subsidie van het ministerie van verkeer en waterstaat begon OV-fiets in 2001 met een proef.

De kosten zijn laag, maar stijgen volgend jaar wel. Nu betaalt een nieuwe deelnemer nog vijf euro voor inschrijving en ook voor de borg van het OV-fietspasje. Vanaf januari 2005 worden die tarieven verhoogd naar euro7,50 Daarnaast kost deelname vanaf het tweede jaar euro7,50 aan abonnementsgeld. Ook kost het tegenwoordig tien euro extra om de fiets op een ander station in te leveren. Verhoging van de prijzen is volgens Marc Maartens van de Stichting OV-fiets nodig omdat het project nog niet rendabel is.

Per jaar zou circa 300000 keer een fiets verhuurd moeten worden om kostendekkend te kunnen werken. Dit jaar zal er 100000 keer een fiets worden verhuurd. Momenteel zijn er 66 huurlocaties met tussen de 4 en 120 fietsen. Ruim 10000 deelnemers hebben in totaal de beschikking over 890 fietsen. Kort geleden zijn er 600 fietsen gedoneerd door Stichting DOEN, een van de goede doelen van de Postcodeloterij. Met nog een tijdelijke injectie zou OV-fiets de beginjaren door moeten komen.

Over twee jaar moet het project kostendekkend kunnen zijn. Eigenlijk zou NS een logische sponsor zijn, omdat deze organisatie van het fietsproject profiteert. Uit een onderzoek van de Fietsersbond is gebleken dat 15 procent van de OV-fietsers de reis vroeger per auto maakte. Bovendien reizen de mensen die gebruikmaken van deze vorm van fietsverhuur nu vaker met de trein dan voorheen.

Behalve op de stations worden er sinds kort OV-fietsen verhuurd op het busstation in Amstelveen en bij de fietsenstalling van het Utrechtse stadhuis.

Ook Rover hoopt dat Stichting OV-fiets de financiering rondkrijgt. Volgens de reizigersorganisatie voorzien de nieuwe fietsen zichtbaar in een behoefte. De voordelen zijn overduidelijk. Wel is er hier en daar een nadelig neveneffect ontstaan. Rijwielverhuurders op de stations werken op franchisebasis. Zij krijgen een vast bedrag per fiets voor stalling en onderhoud van de OV-fiets. Enkele van deze exploitanten zijn met de komst van OV-fiets gestopt met de reguliere fietsenverhuur. Voor mensen die twee keer per jaar een dagje op de hei willen gaan fietsen pakt dit ongunstig uit. Ouderen hebben zich hierover bij Rover beklaagd.

Marc Maartens van OV-fiets verbaast zich over dit fenomeen. Hij ziet de OV-fiets als een degelijk, simpel vervoersmiddel, vooral bedoeld voor korte ritjes. Maar wie een dag de natuur in wil is beter af met een wat comfortabeler fiets met versnellingen. Als een verhuurder zijn klanten serieus neemt zouden deze verschillende vormen van fietsenverhuur naast elkaar moeten blijven bestaan.