Egypte is met aanslagen op toerisme weer terug bij af

AMSTERDAM - Na de aanslagen in de Sinai gaan de gedachten terug naar de jaren negentig. De groepering Jama'ah Islamia pleegde toen aanslagen op 'symbolen van het toerisme', zoals luxe-treinen, toeristenbussen en cruiseboten op de Nijl. De bedoeling was om de Egyptische economie te breken en president Moebarak te verzwakken.

De aanvallen waren volgens woordvoerders niet gericht tegen buitenlanders. Natuurlijk zat er wel eens een buitenlander in zo'n 'symbool', bijvoorbeeld het theehuis Wadi Al-Nil bij het Egyptische Museum in Cairo, waar twee toeristen omkwamen door een spijkerbom. Tenslotte brak de hoofdstroming binnen de Jama'ah met deze terreur, omdat de organisatie een massabeweging wilde zijn en de aanslagen de bevolking van haar vervreemdden. Een deel van de aanhang was tegen de koerswijziging en dat vormde de achtergrond voor een verschrikkelijk slotakkoord, een aanslag in 1997 bij de stad Luxor -nabij de antieke tempel van koningin Hatshepshut- die 58 buitenlandse toeristen en hun Egyptische gidsen het leven kostte.

Sinds 11 september 2001 zijn er zware aanslagen gepleegd, in Bali, Tunesië en Casablanca, door mensen, die zich tooiden met de naam Jama'ah Islamia. Het is riskant om uit overeenkomsten in naam vergaande conclusies te trekken; zo zijn er in de islamitische wereld ook verschillende Hezbollahs. Aan de andere kant is er bij terreurbewegingen veel mondialisering. Misschien vormen mensen uit de radicale minderheid binnen de Egyptische Jama'ah nu een bestanddeel van een internationale 'Jama'ah', die op zijn beurt weer een merknaam dan wel partner dan wel onderaannemer van Al-Kaida zou zijn.

De gedachten gaan verder uit naar de organisatie Jihad Islami, van Aiman Zawahiri, de nummer twee van Bin Laden. In 1995 pleegde die club een aanslag op een hotel in Cairo waarbij veel Grieken omkwamen. Zawahiri komt uit een elitefamilie, hij is niet uit op massale aanhang. Wel heeft hij aansprekende wapenfeiten nodig om recruten te werven voor zijn club, die je kunt beschouwen als een filiaal of onderaannemer van Al-Kaida.

Voor Egypte is de economische ramp niet te overzien, vanwege de vele toeristen die zullen wegblijven. Zawahiri zal daarvan niet wakker liggen. Zijn eerste vorming kreeg hij in een aristocratie van grootgrondbezitters, die een deel van haar macht verloor na de staatsgreep van 1952 en diep neerkeek op minder bedeelde landgenoten. Die minachting is nog steeds kenmerkend voor Zawahiri en de zijnen. Het kan hun weinig schelen als Egyptenaren brodeloos worden doordat het toerisme inzakt vanwege 'heilige' terreur.