Oorverdovend is de stilte

Italianen staan bekend als luidruchtig. Ze laten hun scooters knetteren, schreeuwen naar de buurvrouw aan de overkant en laten het geluid van de televisie door het raam naar buiten schallen. Toch is Italië ook vergeven van een doodse stilte. Vooral in het zuiden des lands heerst nog altijd de omertà: het wel horen en zien, maar zwijgen.

Zo was het zondag vlak voor de aftrap van een voetbalwedstrijd in een dorp te Calabrië muisstil. De voorzitter van een van de twee lokale clubs had om een minuut stilte gevraagd. Hij wilde zo de laatste eer bewijzen aan Carmine Arena, die zijn voetbalclub financieel goed zou hebben gesteund. Op zich niet zo vreemd, ware het niet dat de overledene bekendstond als een maffiabaas. Zaterdag was hij geliquideerd. Zijn gepantserde auto werd met een raketwerper doorboord.

De Calabrische maffia, de 'Ndrangheta (klemtoon op de eerste lettergreep), wint sterk aan macht. Kenners beweren dat de Italiaanse georganiseerde misdaad niet langer wordt beheerst door de Siciliaanse Cosa Nostra. Tegenwoordig heeft de 'Ndrangheta, die geld verdient met klassieke maffiapraktijken als afpersing en drugshandel, het voor het zeggen. Heel Calabrië, gelegen in de teen van de laars, heeft eronder te lijden. Een magistraat van de Nationale Antimaffia Directie zegt dat justitie zo goed als machteloos is. De kantoren van het openbaar ministerie zijn klein en verwaarloosd. Ze hebben weinig middelen. De beste magistraten zijn gedwongen te vertrekken omdat ze, in de algemene stilte, geïntimideerd worden.

Ook in de zuidelijke regio Campanië blijken ze ijzersterk in het stil zijn. Op maandagochtend werd in een randgemeente van Napels een zwaargewonde man in overall afgeleverd bij een ziekenhuis. Zijn enkels waren gebroken. De mannen die hem brachten zeiden dat er een auto-ongeluk was gebeurd en gingen er vervolgens als een haas vandoor. Francesco Iacomino (33) stierf aan interne bloedingen.

De politie gaat ervan uit dat de lasser tijdens zijn werk van een steiger is gevallen. Iacomino was werkloos geweest en had uiteindelijk alleen zwart werk kunnen vinden. Het heeft er alle schijn van dat collega's hem na het noodlottige ongeval hebben weggebracht en hebben gelogen over de toedracht. Dit om problemen met politie en justitie te voorkomen. Die hebben grote moeite de waarheid te achterhalen omdat iedereen zijn mond stijf dicht houdt.

Het is niks bijzonders in Italië. Bijna elke dag staat er wel een berichtje over in de krant. In Palermo is dinsdag een maffioos op straat neergeschoten. De winkeliers lieten hun rolluiken snel naar beneden zakken en zwegen. In hartje Napels kwam woensdag een bouwvakker om het leven door een elektrische schok. Wederom zwart werk, wederom collega's die hem snel smeerden. Het heeft lang geduurd voor de politie de dode man kon identificeren.

Als het moet kunnen Italianen angstig stil zijn.