'Regering Willemstad opheffen'

WILLEMSTAD, DEN HAAG - De Antillen moeten veel losser komen te staan van Nederland, stelt de commissie-Jesurun. Dat kan als Aruba, Curaçao en Sint Maarten gelijkwaardige partners worden van Nederland.

De kleine eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba kunnen zo'n zelfstandige status niet aan. Maar als Koninkrijkseilanden -een nieuwigheid- kunnen ze onder de hoede van de regering in Den Haag een eigen huishouden voeren. De verketterde centrale regering in Willemstad wordt in deze schets van het 'nieuwe moderne koninkrijk' opgeheven.

De voorstellen komen van Edsel 'Papy' Jesurun, voorzitter van de commissie die de toekomstplannen voor het koninkrijk heeft opgesteld. Hij presenteerde gisteren zijn rapport aan minister De Graaf in Willemstad (Curaçao).

'Nu kan het... nu moet het!', is het veelzeggende motto van het rapport. Volgens de gemengd Antilliaans-Nederlandse commissie zijn alle partijen aan beide zijden van de oceaan toe aan een rigoureuze sanering van de verhoudingen. ,,De landsregering is niet in staat de grote vraagstukken zoals armoede en onveiligheid van de eilanden effectief aan te pakken'', zei gisteren vice-voorzitter Paul Rosenmöller in Den Haag.

De Commissie Bestuurlijke en Financiële Verhoudingen verwacht dat met het opheffen van de Antilliaanse landsregering de democratie op de Caribische delen van het koninkrijk wordt verbeterd. De eilandbesturen kunnen zich dan niet meer, zoals nu, verschuilen achter een slecht functionerende centrale regering in Willemstad. In Nederland wordt de politieke positie van de afzonderlijke eilanden sterker. In een onderraad van het kabinet zullen alle eilanden vertegenwoordigd worden door hun gevolmachtigd minister.

Als de centrale regering wegvalt, wordt de bestuurskracht op de Antillen nog geringer dan die nu al is, realiseert de commissie zich. Daarom zullen de taken die Nederland voornamelijk op zich neemt, zoals buitenlandse betrekkingen en defensie, worden uitgebreid. Zo zullen justitiekwesties als opsporing, vervolging en rechtspraak meer ondersteund worden vanuit Den Haag. Zeker op de dunbevolkte Koninkrijkseilanden zal dat nodig zijn. Maar ook de 'landen' Curaçao, Aruba en Sint Maarten kunnen niet zonder intensieve bijstand om de grote drugsbendes en de groeiende lokale misdaad te bestrijden.

De commissie denkt de eilanden een goede duw in de rug te kunnen geven door hun schulden te saneren. De Antillen hebben gezamenlijk een schuld van 4,4 miljard gulden, zo'n 2 miljard euro. Uiterlijk 1 juli wil de commissie een Ronde Tafelconferentie beleggen om tot besluiten te komen.