De man die Bin Laden op de Amerikanen wees Aiman al-Zawahiri

De Pakistaanse president Musharraf wilde donderdag niet voorbarig zijn, maar hij kon de verleiding niet weerstaan om het al glunderend voor de camera's van CNN te verklaren: zijn leger had een gróóte vis aan de haak in de onherbergzame grensstreek van West-Pakistan. En dat is niets te veel gezegd over Aiman al-Zawahiri. Een greep uit de omschrijvingen van zijn positie in het Al-Kaida-netwerk: tweede man, ideoloog, operationeel directeur.

De Amerikanen hebben Al-Zawahiri heel wat kwalijk te nemen. Ten eerste beschouwen Amerikaanse inlichtingendiensten Al-Zawahiri als operationeel leider van de aanslagen van 11 september 2001. Maar misschien erger is dat Al-Zawahiri wordt gezien als degene die de blik van Bin Laden en Al-Kaida op de VS richtte.

Al-Zawahiri komt uit een gegoede Egyptische familie van artsen en wetenschappers, hijzelf studeerde medicijnen. Al vroeg sloot de als rustig en diep-religieus bekendstaande Aiman zich aan bij militante groepen. Op zijn vijftiende werd hij gearresteerd om lidmaatschap van de verboden Moslim Broederschap. Kort daarop werd hij lid van de Islamitische Djihad, die de Egyptische president Sadat vermoordde in 1981. Voor zijn aandeel in de aanslag verdween Al-Zawahiri drie jaar in de cel.

Na zijn vrijlating belandde hij na omzwervingen in Afghanistan. Hij opereerde er Moedjahidien-strijders die in de strijd tegen de Sovjet-Unie gewond waren geraakt. Hij ontmoette er ook Osama bin Laden, die net als hij uit een gegoede familie kwam, maar de voorkeur gaf aan een primitief leven in het onherbergzame Afghanistan om er een islamitische heilstaat te vestigen. Al-Zawahiri voegde zijn Egyptische splintergroep bij Al-Kaida.

Vanaf 1998 was Al-Zawahiri volgens ex-Al-Kaida-leden de ideoloog binnen de organisatie. Voordat Al-Zawahiri zijn rechterhand werd, richtte Bin Laden zich vooral op de verdrijving van de Amerikaanse troepen uit zijn vaderland Saoedi-Arabië. Pas onder invloed van de Egyptenaar zou hij besloten hebben de VS zelf aan te vallen. ,,Een nucleaire aanval is de beste manier om de Amerikanen te doden'', verwoordde Al-Zawahiri zijn streven eens op een video band.