Frankrijks jongste bestuurslaag geen democratisch succes

Frankrijk is verdeeld in 26 regio's. Het vasteland telt er 22 en Corsica en de overzeese gebiedsdelen, de Dom Tom (Domaines et Territoires d'Outre Mer) komen daar nog bij. Elke zes jaar kiezen de inwoners van de regio's een nieuwe president en een nieuw bestuur. Sinds de verkiezingen van 1998 zijn vijftien regio's in rechtse handen, tien socialistisch en op Martinique regeert een onafhankelijke lijst. Extreem-rechts heeft nog nooit een regio bestuurd, maar scoort op lokaal niveau altijd (nog) beter dan landelijk. Een lage opkomst morgen in combinatie met veel protest-stemmers kan leiden tot een doorbraak.

In tegenstelling tot de uit 1790 daterende indeling in departementen, is de regio pas jong. Deze bestuurlijke laag is begin jaren tachtig tussen de departementen en de rijksoverheid ingeschoven, vanuit de gedachte dat een sterk lokaal bestuur de alom gewenste decentralisatie van de macht zou bevorderen. ,,De regio brengt de democratie terug bij de burger'', is de filosofie van premier Raffarin, zelf oud-president van de Poitou-Charentes. De opkomst bij de vorige regionale verkiezingen lijken hem geen gelijk te geven. In 1992 was die nog 68,5 procent, in 1998 zakte het naar 58 en voor morgen wordt gevreesd dat de 50 procent hier en daar niet gehaald zal worden.

Tot de bevoegdheden van de regio's behoren onder meer het onderhoud van infrastructuur en instellingen. Maar de arm van Parijs reikt ver. Ook Marseille, de 'hoofdstad van Zuid-Frankrijk', moet bijvoorbeeld om toestemming en geld, vragen voor de aanleg van een tram. Net als in Nederland tussen rijk en provincies is het tussen Parijs en de regio vaak touwtrekken om budgetten. Een van de eerste grote protesten die de regering-Raffarin over zich heen kreeg, van het lerarenkorps, had te maken met een overdracht van de financiële verantwoordelijkheid aan de regio's voor het niet-onderwijzend personeel.

Tegelijk met de regionale vinden ook op kantonaal niveau verkiezingen plaats. Een kanton is een deel van een departement; meerdere departementen vormen een regio. Deze stapeling van organen lijkt in strijd met het streven naar bureaucratische vereenvoudiging dat ten grondslag lag aan de decentralisatie.