Chinezen leren Engels, maar handig gaat dat niet

Wang Ying (35) is docente Engels aan de Chang'an universiteit in de westelijke Chinese stad Xian. En hoewel het haar eigen vak betreft, vindt ze dat er in het hedendaagse China te veel belang wordt gehecht aan het leren van Engels. ,,Kinderen van vijf of zes worden door hun ouders al op Engelse les gedaan. Vanaf zes jaar krijgen ze een paar uur Engels in de week op school en dat wordt meer als kinderen ouder worden. Mensen in hogere functies kunnen alleen promotie maken als ze slagen voor zeer moeilijke examens Engels. Het schiet door. De meeste mensen hebben dat Engels in de dagelijkse praktijk volstrekt niet nodig.''

De obsessie met het leren van het Engels is zelfs voor een buitenstaander merkbaar. De Chinese staatstelevisie verzorgt in snelle programma's met een vormgeving waarbij vergeleken westerse tv-programma's ouderwets zijn, Engelse lessen en quizzen waarin kandidaten het tegen elkaar opnemen in hun kennis van deze taal.

In de spaarzame boekwinkels die zichzelf aanprijzen om hun buitenlandse titels blijkt het grootste gedeelte van de zaak op te gaan aan lesmethoden Engels, tot en met zoete kijkboekjes en bijbehorende cassettebandjes voor peuters aan toe. Privé-taalscholen prijzen met flikkerende neonverlichting en grote affiches hun diensten aan. Westerlingen kunnen hier zonder het hebben van eendiploma leraar Engels aan de slag: het aantal gediplomeerde Chinese docenten is te gering om aan de grote vraag te voldoen, en elke westerling wordt om zijn talenkennis op handen gedragen.

Het is een raadsel waar alle inspanning om Engels te leren blijft. Zelfs in chique hotels in de grote steden spreekt het personeel nauwelijks deze taal. Op straat wordt een buitenlandse bezoeker door hipgeklede jongelui met geblondeerd haar toegeroepen, ,,Hey, how are you?'' Maar als je iets terugzegt valt het gesprek stil. ,,I do not know.''

Wang Ying denkt het antwoord wel te weten. ,,Veel Chinezen kunnen nu heel goed Engels lezen en slagen met de hoogste cijfers voor de ingewikkeldste examens. Tegelijkertijd kunnen ze de taal niet spreken. Ze kunnen nergens oefenen en hun docenten zijn meestal Chinezen van wie de uitspraak niet altijd even goed is.''

Ying laat universiteitsexamens zien die ze moet nakijken. Tweedejaarsstudenten moeten voegwoorden invullen in zeer ingewikkelde zinnen. Via het multiple choice-systeem mogen ze kiezen uit vier mogelijkheden. ,,Zelfs op de universiteit hoeven ze nooit iets in het Engels te schrijven. Er worden geen teksten gelezen en er zijn geen mondelinge examens. Ik probeer in mijn lessen te stimuleren dat de leerlingen praten, maar eigenlijk hebben we daar geen tijd voor. De eisen voor het examen zijn heel hoog en als we tijd besteden aan conversatie, slagen de leerlingen niet voor de examens.''

Het nieuwste is dat de Chinese regering nieuwe, nog hogere eisen wil stellen aan het niveau van het Engels in het lager en middelbaar onderwijs. Kinderen moeten vaker tussentijds examens gaan doen. ,,Ik denk niet dat de regering dit kan volhouden. De examens zijn gewoon te moeilijk, en wat erger is: dit is niet zinvol.''

Of ze haar twijfels wel eens ter sprake brengt in een vakgroepvergadering? Ze lacht verlegen. Nee, dat is moeilijk. ,,Ik ben niet de baas, ik geef maar gewoon les, kritiek geven is lastig.''