Een jaar na zijn dood verschijnt het laatste album van zanger Elliott Smith, 'From a basement on the hill' -met een laatste restje hoop.

'Ik wil de rest van mijn leven muziek maken, maar mijn hoofddoel is niet verbitterd te raken.' Uiteindelijk is Elliott Smith toch ten onder gegaan aan zijn strijd tegen verbittering. Zijn leven duurde 34 jaar. Het eindigde op 21 oktober 2003 met twee messteken in de borst. Postuum komt nu het album uit waar hij de laatste jaren aan had gewerkt, 'From a basement on the hill'.

Een pokdalig gezicht met een vlasbaardje. In het midden daarvan een enorme aardappelneus, vroeger menigmaal gebroken, als hij weer eens met kinderen uit de buurt had gevochten. Vettige zwarte haarslierten staken onder zijn onafscheidelijke wollen mutsje vandaan. Vaal gewassen tshirt, afgetrapte gympies, gitaar om de schouder, onzekerheid in de ogen. Zo zullen fans zich Elliott Smith herinneren.

Wat zullen die zijn geschrokken toen ze zijn verschijning zagen bij de Oscar-uitreiking van 1998, toen Smith (tegen wil en dank) op het hoogtepunt van zijn roem was. In zijn spierwitte Pradapak verzoop hij in het protserige showdecor en het zanggeweld van diva's Trisha Yearwood en Céline Dion, al had die laatste hem backstage nog een geruststellende knuffel gegeven. Hij zong daar zijn liedje 'Miss misery', dat dankzij de film 'Good will hunting' genomineerd was voor een Oscar. Dit was niet een wereld waar hij zich thuisvoelde. Maar eigenlijk was de wéreld niet een wereld waar Elliott Smith zich thuis voelde.

Dus verliet hij deze wereld op die fatale oktoberavond. Hij had ruzie met zijn vriendin, Jennifer Chiba. De ruzie werd zo erg dat Chiba zichzelf opsloot in de badkamer. Daar hoorde ze een schreeuw. Ze stormde terug de woonkamer in en zag haar vriend op haar afstommelen. Er stak een mes uit zijn borst. Ze trok het eruit en toen hij in elkaar stortte, belde ze 911. Met hulp van de alarmlijnmedewerker gaf ze hem mondopmondbeademing, maar het mocht niet baten.

Elliott Smith groeide op in Texas, even buiten Dallas. Zijn ouders gingen scheiden toen hij één jaar was. Drie jaar later hertrouwde zijn moeder, maar met zijn stiefvader kon hij niet opschieten. Op veertienjarige leeftijd ging hij bij zijn eigenlijke vader wonen in Portland, Oregon. Met deze voormalige dominee en luchtmachtpiloot die later psychiater is geworden, had hij altijd een innige band. Rond die leeftijd begon Elliott, die toen nog gewoon Steven Paul heette, zijn eerste liedjes te schrijven.

Hij studeerde politieke wetenschap en filosofie in Massachusetts. Zijn punkbandje heette Heatmiser.

Faam verwierf hij echter met zijn soloplaten vol intieme, breekbare, schrijnende liedjes. Over het waarom van die muzikale ommezwaai zei hij ooit: 'Ik heb geen behoefte om op een podium te gaan staan schreeuwen. Er is in mijn leven al genoeg geschreeuwd.'

Toen in 1997 zijn volgens velen mooiste plaat uitkwam, 'Either/or', ging het erg slecht met hem. Hij was inmiddels verhuisd naar New York en verslaafd geraakt aan drank en antidepressiva. Regelmatig overwoog hij zelfmoord, als hij weer eens alleen en verloren langs het metrospoor dwaalde. Chris Cooper, eigenaar van platenlabel Cavity Search, dat Smiths eerste drie soloplaten uitbracht, zei hierover tegen MTV: 'Ik bleef maar herhalen dat hij een briljante man was, dat het leven de moeite waard was en dat er mensen van hem hielden.'

Gelukkiger werd hij nauwelijks van alle aandacht en waardering die hij een jaar later kreeg voor 'XO', zijn eerste plaat voor een major label. Toch zag hij iets positiefs in dit alles: hij kreeg de beschikking over forse opnamebudgetten en kon zich zo in de studio uitleven in rijke orkestraties en arrangementen, precies zoals zijn grote idolen de Beatles hadden gedaan. Dat is het duidelijkst hoorbaar op 'Figure 8', zijn vijfde plaat en de laatste die hij bij zijn leven volbracht. Daarna, zoals hij vertelt in het laatste interview dat hij gaf, 'ontspoorde' hij.

Tijdens de opnames van 'XO' in Los Angeles begon hij weer drugs te gebruiken. Zijn goede vriend en drummer van de band Flaming Lips Steven Drozd: 'Hij had nooit in LA moeten blijven. Die stad is wel de laatste plek op aarde waar iemand met veel geld, veel potentie en een drugsprobleem moet wonen.' Steeds meer begon hij te leven als een kluizenaar. Hij raakte vervreemd van vrienden en familie. Optredens belde hij vaak op het laatste moment af met een zwak smoesje.

De zeldzame keren dat hij in de openbaarheid verscheen, zag hij er slecht uit. Hij maakte een verwarde indruk en was graatmager. Diepe groeven in het gezicht, wallen onder de holle ogen. In twee jaar tijd was Elliott Smith twintig jaar ouder geworden. Toch konden familie en naaste vrienden hun oren niet geloven toen ze het nieuws hoorden. Het ging de laatste maanden juist zo goed met Elliott.

In een experimenteel afkickcentrum in Beverly Hills was hij weer clean geworden. Hij werkte met veel plezier en enthousiasme aan 'From a basement on the hill'. Voor het eerst in jaren zag hij de toekomst met optimisme tegemoet. Hij begon zelfs weer voorzichtig met optreden. Het geld dat hij verdiende stak hij in het Elliott Smith Fund, een liefdadigheidsfonds voor misbruikte en mishandelde kinderen. Hij heeft er nooit over willen praten, maar feit is dat er in zijn jeugd dingen zijn gebeurd die hem voor de rest van zijn leven hebben getekend. Bijna een jaar na zijn verscheiden verschijnt nu 'From a basement on the hill'. De laatste collectie liedjes van een trieste lieverd. Het leven deelde hem meer tikken uit dan hij verdiende. Vijftien fraai geschilderde inkijkjes in een minder fraaie werkelijkheid is wat hij achterlaat. Dat, en een laatste restje hoop dat zijn beslag vindt in het liedje 'A fond farewell': 'This is not my life /it's just a fond farewell from a friend.'