De tramtanic is eindelijk open

DEN HAAG - Na het lange lijden is de dankbaarheid groot. Als de Haagse tramtunnel volgens schema vijf jaar geleden gereed zou zijn gekomen, was het feest waarschijnlijk minder uitbundig geweest.

,,Dit is de mooiste tunnel van de wereld,” zegt burgemeester Deetman in zijn onderaardse toespraak. ,,En hij heeft nooit gelekt, want toen hij lekte was hij nog geen tunnel.”

Gelekt heeft hij dus wel en hoe, maar dat is allemaal verleden tijd. Hoewel de toespelingen op het drama van 1998, toen de hypermoderne, revolutionaire groutboogconstructie in de Haagse veenbodem een rampzalig fiasco bleek, ook op deze zaterdagochtend niet van de lucht zijn. Minister Peijs zegt dat de aanwezigen misschien van haar, vanwege haar katholieke achtergrond, hadden verwacht dat ze de 1250 meter lange tunnel zou inwijden maar dat er geen water voorhanden is. En nadrukkelijk vermeldt ze dat de centrale overheid veel heeft bijgedragen, ook in de extra kosten, hoewel ze dat laatste zout niet met zoveel woorden in de Haagse wonden wrijft.

De Haagse gleuf, de tramtanic en de zwemtunnel, dat zijn een paar bijnamen voor het onderaardse bouwwerk, dat is uitgekomen op bijna een kwart miljoen euro, ongeveer het dubbele van het aanvankelijk geraamde bedrag. Maar even alle boekhoudkundige smart buiten beschouwing gelaten is het een schitterend bouwsel geworden. Architect Rem Koolhaas heeft ervoor gezorgd dat alleen mensen met een zware vorm van claustrofobie het in de stations benauwd zullen krijgen.

De betonnen wanden zijn niet betegeld, wel zijn er schijnwerpers tegen geplaatst. Tegels zouden alleen maar de nare associaties met zwembaden hebben versterkt en ze zouden bovendien geld hebben gekost. Nu lijkt het net alsof de tunnel is uitgehouwen of uitgeslepen in rotsgrond, zoiets als de grotten van Han, in werkelijkheid bevindt hij zich in een bodem, die een tussenvorm is tussen water en vasteland en waar je, als je een flat bouwt, kelders moet verankeren anders gaan ze drijven als woonboten.

Raadsleden, bouwers en ambtenaren lopen en staan deze ochtend glimmend te converseren en te pimpelen in de onderaardse gewelven. Een dreun van Peijs op een enorme Japanse gong zet Circle Percussion in werking, op het ritme van een naderende tram. De boze geesten en lange gezichten uit het verleden vluchten voor het dreunende geluid. En dan is het grote moment daar, 10.35 uur, 16 oktober 2004, tram 3 rijdt door een scherm, waarop het Haagse symbool, een ooievaar staat afgebeeld.

De tramtunnel moet ertoe bijdragen dat het Haagse centrum weer het prettigste winkelgebied van Nederland zal worden. Nu staat Den Haag op de vijfde plaats. Maar de angst, dat er op den duur toch weer bovengrondse trams zullen rijden lijkt gegrond, want vanaf 2007 moet de tunnel ook de nieuwe Randstadrail verwerken en dat wordt wat veel van het goede.

Met een kwart eeuw raadslidmaatschap voor de PvdA is Johan Chandoe zelf een monument. Hij herinnert zich levendig hoe zijn partij zich lang heeft verzet tegen monumentale projecten. Pas de afgelopen tien jaar kwam daarin verandering, onder leiding van PvdA-wethouders deed de allure zijn intrede, met een prachtig stadhuis (dat minder kostte dan de overschrijdingen van de Amsterdamse Stopera) en fraaie bouw in het gebied van de voormalige Laakhaven. En nu dan dus, met vijf jaar vertraging, de tramtunnel. En straks nog een futuristisch, nieuw stadion voor ADO. Chandoe: ,,Met alleen sociale woningbouw kom je er niet.”