Mannetjesbavianen zonder vrouw zijn agressief

In Dierenpark Amersfoort moeten circa 20 mantelbavianen worden afgemaakt. Hun nachtverblijf is met 65 dieren overbevolkt en het overschot aan mannetjes zorgt voor onrust, stress en agressie in de groep. Geen dierentuin wil de overtollige bavianen adopteren.

AMERSFOORT - Het onheil voor de mantelbavianen heeft de website van Dierenpark Amersfoort nog niet bereikt. Wel meldt het park trots de bavianenrace. De sitebezoeker krijgt de vraag voorgelegd: 'Hoe krijg je 70 bavianen binnen 20 seconden door één deur?' Het antwoord luidt: 'Deze behendige apen presteren het om binnen enkele seconden de hele kolonie van buiten naar binnen te verplaatsen, over een enkele houten plank!' Gevreesd moet worden dat dit record binnenkort zal sneuvelen, wanneer de dierentuin de groep mantelbavianen noodgedwongen verkleint tot minder dan 50 dieren.

In het park kan de bezoeker er niet omheen: overal rond het bavianeneiland in de 'Stad der oudheid' hangen teksten waarop staat waarom het zwaard van Damocles boven de dieren hangt. Het aangekondigde besluit ont-moet veel begrip bij de bezoekers. Een rondgang leert dat iedereen het weliswaar zielig vindt, maar ook onvermijdelijk. Er is geen andere keuze zeggen ze. En: de maatregel is noodzakelijk. Niemand ook zou zijn handtekening zetten voor een actie tot behoud van de dieren. Dat is slechts uitstel van executie, vinden ze.

Een van de hoofdsponsors van het park, een man uit Roosendaal die met zijn zoontje toevallig een dagje dierentuin doet, roemt de openheid waarmee Dierenpark Amersfoort naar buiten treedt.

,,Dit probleem speelt ook in andere dierentuinen”, is zijn overtuiging. ,,Daar worden ook dieren afgemaakt. Alleen doen ze het daar in het geniep.”

Het dierenpark beschikt sinds 2000 over een bavianenkolonie, overgenomen van Emmen. De collectie groeide in minder dan vijf jaar uit van 52 beesten naar 70. Andere pogingen om de groei van de populatie in toom te houden, zoals anticonceptie voor de bavianenvrouwtjes, noemt het park 'dieronvriendelijk'. Wie geen jongen meer baart, wordt uit de groep gestoten. Al drie jaar probeert de directie de overtollige apen over te doen aan een van de 280 dierentuinen in Europa.

,,Niemand zit te wachten op agressieve mannetjesbavianen”, zegt de observante van de bavianen in het dierenpark. Ze wil niet met haar naam in de krant. ,,Ik ben het eens met het beleid. Ze hebben goeie argumenten om voor deze, op zich spijtige, oplossing te kiezen. Het welzijn van de bavianengemeenschap gaat boven dat van het individu.”

De afgelopen tijd heeft de ob-servante de samenstelling van de harems in kaart gebracht. Ze kent alle bavianen bij naam, en heeft inmiddels een goed beeld van de onruststokers binnen de apenkolonie.

,,Het zijn de alleenstaande mannetjes die nog geen harem hebben, die voortdurend anderen aanvallen”, weet de onderzoekster. ,,Ze zijn naarstig op zoek naar vrouwtjes. Maar die zijn hier, zoals overal, al vanaf het begin zwaar ondervertegenwoordigd. Dat leidt tot een hoop agressie, geweld en stress. Kijk, daar zit Geel: die is bijna kaal. Komt puur vanwege alle stress om zijn vrouwtje te beschermen. Vorig jaar moesten we nog een zwaar toegetakelde vrouwtjesbaviaan laten inslapen. Die was door een mannengroep aangevallen.”

Op diverse plekken op het bavianeneiland koesteren volwassen apen liefdevol de kleintjes. Wie niet beter weet, veronderstelt dat het de vrouwtjesbavianen zijn.

,,Maar het zijn de mannetjes”, legt de observante uit. ,,Die proberen al vroeg de jonge vrouwtjes in te palmen.” Bij de keuze wie straks zullen worden geofferd, gaat ze niet willekeurig te werk.

,,Je kunt niet zomaar dieren uit een harem halen, want dan valt die uit elkaar.” En dus zullen de singles het moeten ontgelden.

Een andere oplossing zou kunnen zijn om alle vrouwtjes uit de kolonie te halen en over te doen aan andere dierentuinen. Gebleken is dat in een homogene mannengroep ook orde en rust kunnen heersen. ,,Maar helaas zijn vrouwtjesbavianen ook weer niet zo geliefd, dat ze welkom zijn in andere parken.”