Een boete krijgt Microsoft niet klein

Een boete van een half miljard euro krijgt Microsoft van de EU aan zijn broek wegens machtsmisbruik. Het geld trekt het concern zo uit zijn achterzak. Maar afgezien daarvan, helpt zo'n boete ook?

AMSTERDAM - Microsoft mag de boete van 497 miljoen euro 'onrechtvaardig' hoog noemen, en de boete mag de hoogste zijn die Brussel ooit heeft opgelegd, Microsoft-topman Bill Gates zal er geen nacht van wakker liggen. Zijn softwarebedrijf heeft ruim vijftig miljard dollar (41 miljard euro) op de bank. Bovendien maakt het concern maandelijks een nettowinst van een kleine miljard dollar.

Dat geld komt voor een heel groot deel uit de verkoop van Windows-licenties. Het programma wordt standaard meegeleverd op vrijwel alle ruim honderd miljoen pc's die jaarlijks wereldwijd worden verkocht en levert Microsoft vermoedelijk meer dan tien miljard dollar winst op.

Dat de totale concernwinst iets lager uitkomt, is omdat Microsoft zijn monopoliewinsten op Windows mede gebruikt om de verliezen te dekken op met name zijn spelcomputer XBox en programma's voor mobiele telefoons. Gates ziet die twee als nieuwe markten die hij net zo nadrukkelijk wil beheersen als die van de pc-software.

Als voor Microsoft de pijn niet in een geldboete zit, dan moet Brussel dus een ander boete-instrument hanteren om het bedrijf tot inkeer te brengen.

Dat doet de Europese Commissie dan ook. Microsoft moet een populaire toevoeging aan Windows, de Media Player waarmee geluid en beeld kunnen worden opgenomen en weergegeven, uit Windows verwijderen en voortaan los leveren.

Dat moet concurrent Real Networks een gelijkwaardiger3 positie bezorgen in de concurrentieslag rond de software voor pc-mediaspelers.

Real Networks is door Microsoft effectief van de markt geveegd toen de Media Player tot vast onderdeel van Windows werd gemaakt. Omdat iedereen toch Windows op zijn pc nodig had en heeft, was er geen reden meer om naast Media Player nog Real Player te gebruiken.

Het gaat overigens om meer dan alleen de markt voor mediaspelers. Achter de schermen plukt Microsoft de vruchten van tal van patenten die in zijn Media Player zijn verwerkt; patenten die film- en muziekmaatschappijen, tv-stations en anderen nodig hebben om hun producten door een pc te laten afspelen.

Het loskoppelen van Windows en de Media Player zal Gates echter ook nog geen slapeloze nachten bezorgen. Hij blijft gewoon doen wat hij nu ook al doet: nieuwe versies van Media Player gratis beschikbaar stellen via het internet. Daardoor kan Real Networks ook niets voor zijn Real Player vragen.

Dat is voor Real Networks, dat geen tien miljard dollar per jaar verdient aan Windows, een veel groter nadeel dan voor Microsoft. Analisten vragen zich hoe dan ook af of de scheiding van Windows en Media Player in de praktijk veel verschil zal maken.

Blijft over een derde maatregel van Brussel: Microsoft moet een deel van zijn geheime broncode van Windows openbaar maken. Daarmee beoogt commissaris Monti concurrenten van Microsoft evenveel inzicht in Windows te bezorgen als Microsoft heeft. Dat moet die concurrenten in staat stellen programma's te maken die net zo goed met Windows samenwerken als de overige programma's van Microsoft.

Deze eis lijkt bij Gates en de zijnen nog de meeste weerstand op te roepen. Microsoft heeft de code van Windows altijd angstvallig geheim gehouden. Officieel is dat om te voorkomen dat concurrenten makkelijk een kopie van Windows kunnen maken.

Dat argument is echter goeddeels onzin. Er worden al jaren goede kopieën van Windows gemaakt zonder dat de broncode bekend is. En concurrenten zullen wel uitkijken om een eventuele broncode te kopiëren, want dan is elke rechtszaak tegen het advocatencollectief van Microsoft bij voorbaat een verloren zaak.

In de Verenigde Staten is Microsoft al ruim tien jaar verwikkeld in allerhande rechtszaken tegen zijn al of niet vermeende oneerlijke monopoliepraktijken. Het heeft tot nu toe bar weinig uitgehaald. Zelfs het Amerikaanse hooggerechtshof heeft het bedrijf geen toontje lager kunnen doen zingen.

Dat moet de Europese Commissie tot nadenken hebben gestemd. Een boete opleggen is één ding, haar innen en er iets mee bereiken is in het geval Microsoft nog een heel ander ding.