Aanslagen Madrid bepalen sfeer op Europese top

Het bloed van Madrid kleurt de Europese top die vandaag begint. De aanslagen brachten de leiders weer bij de les. Terreurbestrijding vraagt om daden.

BRUSSEL - Grote woorden zullen niet te horen zijn op de Brusselse top vandaag en morgen. Want de Europese leiders moeten nog altijd werk maken van hun grote woorden uit het verleden.

Ze hebben weinig reden om trots te zijn. Iedereen erkent dat er weinig tot niets terecht is gekomen van een gezamenlijke terreurbestrijding, een plan van kort na de aanslagen in Amerika in september 2001. De regeringsleiders hebben vanmiddag nog geen twee uur de tijd om daar iets aan te doen.

Hun conclusies liggen al klaar, want hun ministers van binnenlandse zaken, justitie en buitenlandse zaken hebben de afgelopen week in Brussel al uitgebreid gezocht naar mogelijkheden.

Iets spectaculairs levert dat niet op. Alles komt erop neer dat bij de terreurbestrijding echte, praktische samenwerking nodig is tussen politie- en inlichtingendiensten in Europa. Dat was allang afgesproken. In de praktijk van alledag blijkt dat vrijwel onmogelijk te zijn. Wantrouwen tussen de diensten van de (binnenkort 25) EU-landen blokkeert de uitvoering van de voornemens. De regeringsleiders proberen het nu nog maar eens.

Ze krijgen nu hulp van een 'coördinator' die dezer dagen wordt aangesteld, wellicht de VVD'er Gijs de Vries. Hij mag over een halfjaar komen vertellen of het echt hopeloos is.

Bij het diner vanavond moeten de regeringsleiders nog eens kauwen op de Grondwet die Europa zou krijgen. Eigenlijk had die Grondwet er moeten zijn vóór de uitbreiding van de unie met tien landen op 1 mei. Die kans is verkeken.

Voorzitter Ierland zal vandaag rapporteren dat er wel beweging zit in de laatste, grote meningsverschillen. Een van de dwarsliggers, Spanje, gaat minder moeilijk doen als de nieuwe socialistische regering aan het werk gaat. Maar dat gebeurt pas in de tweede helft van april. Op de Brusselse top is de vertrekkende premier Aznar nog aanwezig en hij heeft nooit willen buigen in het conflict over de stemverhoudingen, zoals die worden vastgelegd in de Grondwet.

De Ierse ambassadeur Anne Anderson temperde gisteren de verwachtingen dat het wel los zal lopen met de Grondwet. ,,Er liggen nog een aanzienlijk aantal andere geschilpunten'', zei zij. De Haagse minister Bot van buitenlandse zaken heeft deze week voorzitter Ierland eraan herinnerd dat Nederland ook nog wat dringende verlangens heeft. Nederland wil onder andere financiële discipline vastgelegd zien. ,,Dat is een heel hard punt'', zei Bot. ,,Ik kan niet bij ons parlement aankomen met alleen de woorden 'pech gehad'.''

Zo heeft ieder land nog wat wensen voor de al heel dikke Grondwet van meer dan driehonderd pagina's.

De regeringsleiders werpen vrijdag nog een treurige blik op de belofte van vier jaar geleden dat Europa in 2010 Amerika en Japan economisch zal hebben ingehaald. Bijna halverwege blijkt daar weinig van terecht te komen. ,,Misschien moeten we nu maar eerlijk toegeven dat het ons niet zal lukken'', zei voorzitter Prodi van de Europese Commissie gisteren somber.