HOE voorkom je spionage?

Sinds het einde van de Koude Oorlog wordt volgens de inlichtingendienst AIVD nogal eens gedacht dat de dreiging van spionage grotendeels tot het verleden behoort.

,,Op dit terrein is het veiligheidsbewustzijn bij burgers en bestuurders afgenomen'', schrijft de dienst in de juist verschenen brochure 'Spionage en veiligheidsrisico's'.

Maar buitenlandse inlichtingenorganisaties hebben in Nederland hun werkterrein juist verbreed, meldt de AIVD. De folder is voor overheidsinstellingen en bedrijven die mogelijk doelwit zijn. Naast traditionele spionage, zoals het verwerven van militaire, politieke, economische en wetenschappelijke informatie en het beïnvloeden van de politiek-ambtelijke besluitvorming, intimideren deze diensten migrantengemeenschappen en proberen zij volgens de AIVD apparatuur, grondstoffen en kennis voor de productie van massavernietigingswapens in handen te krijgen.

De brochure bevat tips, onder meer over hoe je een spion herkent. Deze doet zich bijvoorbeeld nogal eens voor als diplomaat, student of zakenman. Ook buitenlandse media en wetenschappelijke instellingen zijn soms dekmantel.

Spionnen investeren vaak jaren in de relatie met een bron. Eerst wordt een kleine gunst gevraagd, heel geleidelijk wordt vertrouwelijke informatie losgepeuterd. Ontmoetingen vinden meer en meer plaats buiten de werkplek, in de sociale sfeer. Er wordt vaak een beroep gedaan op ideologische, etnische of religieuze motieven, maar omkoping en chantage komen ook botweg voor.

Alarmbellen moeten gaan rinkelen bij buitenlandse e-mails met vragen om gevoelige gegevens. Soms brengen bezoekers onverwachte gasten mee, zoals ambassademedewerkers, of zwerven zij 'per ongeluk' door het gebouw. Ook dan is het volgens de AIVD oppassen. Stagiairs die lange tijd willen werken voor weinig geld kunnen ook verdacht zijn, evenals uitnodigingen voor vage congressen waar je niets aan hoeft te betalen.

De AIVD wijst er met klem op dat ,,het traditionele beeld van 'inlichtingenwerk is mannenwerk' verre van reëel is.'' Vrouwen kunnen net zo goed voor een inlichtingendienst werken.