Pleister op de voordeur

Een arts als ik, die meestal voor langdurig zieken zorgt, moet niet al te hard tetteren over het feit dat de alternatieven zo weinig te bieden hebben, omdat ik als regulier arts eigenlijk ook niks heb dat helpt tegen Parkinson, of tegen een beroerte, of tegen dementie, of multiple sclerose, of schizofrenie, of emfyseem, of de vele vormen van kanker waar we vooralsnog weinig tegen kunnen beginnen. Toch heb ik iets tegen de alternatieven.

Van alternatieven wordt gezegd dat ze beter begeleiden, meer oog hebben voor zingeving en ook nog gunstige resultaten bereiken.

Allereerst dat begeleiden. Ik wil wel geloven dat een alternatief genezer bij een eerste consult meer tijd heeft dan een vervangende huisarts, maar daar staan voldoende situaties tegenover binnen het reguliere circuit, waarin begeleiding van het allergrootste belang wordt geacht, en ook wordt geboden. Een verpleeghuisarts die voor dementerenden zorgt besteedt ongeveer 30 procent van zijn tijd aan familieleden van de patiënt, die door hun duidelijkere uitzicht op de ellende vaak in een veel smartelijkere situatie verkeren dan de dementerende zelf.

Een tweede vermeend of verhoopt pluspunt bij de alternatieven: zij bieden zingeving, zij proberen het lijden een plaats te geven. Naast een antwoord op de vraag 'Wat heb ik?' zoeken zij ook een antwoord op die andere vraag: 'En waarom heb ik dat?' Het antwoord op deze tweede vraag is een van de moeilijkste zo niet onmogelijkste opgaven die het leven voor een mens kan verzinnen. Persoonlijk geloof ik dat er geen antwoord mogelijk is op de vraag waarom wij lijden. Het oude christelijke antwoord kan ik niet volgen: nu slaag vanwege een zwak moment in de Hof van Eden, maar straks liefs vanwege een sterk moment op Golgotha.

Alternatieven, in hun poging om een ziekte te duiden, gaan nogal eens op zoek naar een schuldige en vinden die dan in een vorm van onevenwichtigheid binnen de zieke. Te veel yin of vlees of roken of eerzucht of haast en oeps, daar springt uit de diepste plooien van ons wezen een ziekte te voorschijn die we hadden kunnen voorkomen als we beter hadden opgelet. Kortom: het is ook een beetje uw eigen schuld dat u kanker hebt. Gruwelijke onzin, vind ik, omdat dit extra belast en belaadt en omdat de vraag blijft waarom andere etters die net zoveel rookten als ik niet ook kanker hebben. Nou kan het zijn dat de alternatieven hier niet erg succesvol zijn, maar de regulieren hebben hier niks.

Geef ik half toe. Maar ik vind dat de trouw waarmee een reguliere arts vasthoudt aan het pal naast haar patiënt staan, ook in de bangste uren, net zo weldadig is als een verhaal dat lijden begrijpelijk maakt. Temeer daar ik persoonlijk niks met die verhalen heb. Of erger nog, ik vind die verhalen (hun methodes) gênant, een tikkie beneden onze waardigheid. Wat te denken van iemand die zo gek is een pleister op zijn voordeur te plakken tegen de hersentumor van zijn vrouw? Want ik kan alternatieve geneeswijzen niet anders zien. U werpt tegen: dan ben jij nog nooit zo wanhopig geweest, gefeliciteerd, maar je weet niet hoe jij zult reageren als jouw leven in een hopeloze woestenij dreigt te veranderen.

Misschien kan ik alleen in risicovrije beschouwelijkheid onder ogen zien dat wij net als alle andere dieren erg gewoontjes worden ondergeschoffeld door het lot, en krijs ik heel anders onder de schoffel. Misschien. Maar die pleister op de voordeur vind ik mensonwaardig.

Ten slotte de suggestie dat alternatieve geneeswijzen werkzaam zijn. Dit is niet waar. Op zich niet erg, ik kan best tegen een leugentje om bestwil, en heb er straks geen bezwaar tegen als ik langs die route glimlachend de dood in sukkel.

Maar, we hebben het hier over een leugen die ik als zodanig erkend wil zien. We praten nu achter de schermen, en hier moet het gewoon gezegd kunnen worden: van homeopathie is nog nooit aangetoond dat het werkt in de zin van tumorverkleining of andere objectief waarneembare feiten.

Ik heb niks tegen kaarsen branden, bidden, bloesemthee, boek voorlezen, kaartje leggen, kleinkinderen meenemen, homeopathisch drankje drinken. lekker in het zonnetje zitten, enz. enz., als methodes om het lot van een zieke draaglijk te maken. Niks tegen? Ik doe daar zelf natuurlijk aan mee, en graag. Maar dat heeft niets te maken met een wetenschappelijke benadering van een te hoog bloedsuikergehalte. Met hartelijkheid kun je geen darmtumor verwijderen.

Reguliere geneeskunde heeft mijn respect vanwege het nooit versagende pogen zichzelf bij de les te houden. Als bijvoorbeeld blijkt dat dezelfde röntgenfoto anders beoordeeld wordt door verschillende röntgenologen, dan wordt daar over gepubliceerd en gedebatteerd om tot een standaard te komen of tot een besef te geraken dat die standaard deels illusoir is. Deze geestelijke volwassenheid in het oordeel over de gevolgen van hun methodes ontbreekt geheel in het alternatieve circuit. Er bestaat binnen hun denkwereld geen standaard van correctheid omdat zij zich los van de feiten wanen en tegelijkertijd denken zij zich in het domein van de feitelijkheid te kunnen begeven.

Het gaat om het verschil tussen een verkeerde manier om een ontstoken blindedarm te benaderen en de verkeerde manier om de zegen te geven aan het einde van een kerkdienst. Het is niet goed mogelijk een verkeerde zegen te beschrijven en de gevolgen daarvan. Dat ligt anders bij een ontstoken blindedarm. Wat ik nou zo onbegrijpelijk vind is dat iemand meent dat hij een blindedarmontsteking weg zou kunnen zegenen.