Lijdensweg rond hennepkwekerij

Cannabis Sativa heet de plant. Banken worden door die naam op het verkeerde been gezet en willen niet financieren. Maar wie helpt hennepverwerker HempFlax dan aan geld?

OUDE PEKELA - Hij biedt halverwege het gesprek zijn excuses aan. Voor het geval hij wellicht een beetje emotioneel overkomt. En voor de openlijke wijze waarop hij lobbyt voor zijn bedrijf. ,,Ik zou de mensen wel wakker willen schudden! Als je ze laat zien hoe fantastisch dit product is, welke mogelijkheden vezelhennep heeft, zegt iedereen: geweldig. Dan is het toch onbestaanbaar dat de teelt en verwerking uit Nederland verdwijnt?''

En toch dreigt dat te gebeuren, vreest Veld. Hij heeft met ingang van 1 januari 2005 al ontslag aangevraagd voor alle 28 werknemers in de fabriek in Oude Pekela. Het bedrijf, tien jaar geleden opgericht door zakenman/mededirecteur Ben Dronkers, maakte nog nooit winst. Maar, onderstreept Veld: ,,We zijn niemand ook maar ene cent verschuldigd. Dronkers heeft de investering van 18 miljoen euro uit eigen zak betaald.''

Schaalvergroting is voor HempFlax hét middel om uit de rode cijfers te klimmen, meent de directie. ,,We moeten niet 1500, maar 4000 à 5000 hectare hennep gaan verwerken.'' Dus wilden Dronkers en Veld, om te beginnen, dit jaar geen 160 maar 250 boeren contracteren. Maar ja, voor zo'n voorfinanciering is geld nodig, al snel tweeënhalf miljoen euro. En dat heeft HempFlax niet. ,,We moeten ook al onze voorraad financieren: dat kost ook veel geld. Maar zonder voorraad kom je nergens. Als een klant duizend ton bestelt, da's vijftig vrachtauto's vol, moet je dat wel kunnen leveren.''

Daarmee zou dus het doek vallen voor een voor Nederland uniek bedrijf. Het enige bedrijf dat de milieuvriendelijk geteelde, houtachtige Cannabis Sativa verwerkt tot een reeks producten, variërend van oliën, isolatiemateriaal, papier, stalstrooisel en basisproducten voor de autoindustrie. ,,Het afgelopen jaar is onze hennep verwerkt in één miljoen auto's. In dashboards, deurpanelen, hoedenplanken, noem maar op'', zegt Veld met gepaste trots. Waarmee nog maar eens is bewezen dat de Cannabis Sativa een compleet andere plant is dan de hallucinerende koffiehuisvariant. Hoewel, en dat hebben ze natuurlijk weer wel gemeen, naar beide producten volop vraag is. ,,Daarover is geen twijfel mogelijk.'' Heel anders dus dan vijftig, zestig jaar geleden, toen door de opkomst van kunststoffen met hennepteelt geen cent meer was te verdienen.

Maar als vezelhennep inderdaad zo'n gouden product is, waarom is dan geen bank geïnteresseerd? Veld schetst een lijdensweg, die voert langs allerlei banken. Maar geen enkele hapte. Nee, met het feit dat in tien jaar tijd HempFlax nog geen cent winst maakte, heeft dat weinig te maken, meent hij. ,,Want zo'n verhaal over die noodzakelijke schaalvergroting is heel goed uit te leggen. Maar in zo'n gesprek met de banken komen we in de regel niet eens zover. Waarom? Banken denken bij hennep direct aan hallicuneren en zo. Dat willen ze niet financieren. Maar het gaat hier om vezelhennep.''

Ook de overheid laat het afweten, vindt Veld. Ja, in den beginne, toen was er nog een forse Europese subsidie, van 1750 euro per gekweekte hectare. ,,Maar die is inmiddels verlaagd tot 309 euro. De boeren moeten wij dat verschil compenseren.'' En Den Haag? ,,Natuurlijk hebben we minister Veerman van landbouw geschreven. Of hij zich hard wil maken voor de Europese subsidie bijvoorbeeld. Maar hij schreef een briefje terug dat hij met allerlei onderzoeken bezig is. Maar van onderzoeken kan hier natuurlijk niemand eten.''

En dat terwijl landen als Engeland, Duitsland en Frankrijk de vezelhennep wel op waarde weten te schatten, vindt Veld. ,,In Duitsland krijgt iedereen een subsidie van 40 euro per kuub isolatiemateriaal gemaakt van hennep. En als je daar een fabriek start, krijgt je 50 procent investeringssubsidie. En daar kun je gewoon geld lenen van de Bank. Ja, we zijn al in Duitsland actief, daar hebben we een fabriekje. Maar moeten we daarvoor Nederland dan echt gaan verlaten?''