Warm en onervaren

'Een ambulance-jager', zo proberen zijn Republikeinse critici hem weg te zetten. John Edwards (51), de 'running mate' van de Democratische presidentskandidaat John Kerry, heeft als advocaat carrière gemaakt in een branche waar de Republikeinen een spuughekel aan hebben: letselschade. Ambulance-jagers zijn advocaten die bij wijze van spreken gewonden hun diensten opdringen terwijl ze op de brancard getild worden.

In de ogen van veel Republikeinen jagen zij al doende de kosten van de gezondheidszorg op, en stoten zij eerlijke ondernemers het zuurverdiende brood uit de mond. Toch bestaat ook onder het Republikeinse electoraat een wijdverbreid sentiment dat de gewone man het altijd aflegt tegen de grote jongens. Edwards kan in die volkse kringen scoren als wraakengel van de gewone man.

Edwards moet de menselijke warmte uitstralen die de koele Kerry mist. Die rol is hem toevertrouwd. In 1985 maakte Edwards naam als advocaat van een ouderpaar, wier kind ter wereld kwam met een ernstige hersenbeschadiging, door nalatigheid van het medisch personeel.

Staande voor de jury verplaatste hij zich in de baby. Edwards: ,,Om 3 uur zei ze: 'Het gaat goed met me'. Om 4 uur zei ze: 'Ik heb wat problemen, maar verder ben ik OK'. Om 5 uur zei ze: 'Ik heb problemen'. Om halfzes zei ze: 'Ik moet eruit'. Zij spreekt tot u (de jury) door mij. En ik moet u hier en nu zeggen -ik was niet van plan om hierover te praten- ik voel haar nu. Ik voel haar aanwezigheid. Ze is in mij.''

Edwards won het pleit, en sleepte er voor de ouders 6,5 miljoen dollar uit. Edwards hield meer opzienbarende pleidooien in de rechtszaal, die hem niet alleen veel geld opleverden, maar ook veel bewondering van vakgenoten en rechtsstudenten. ,,Zijn brein is een massavernietigingswapen'', zo zei ooit een vakbroeder.

De benoeming van de ras-debater Edwards wordt om nog meer redenen gezien als tactische zet van Kerry. De zuiderling Edwards kan kiezers over de streep trekken die hun bedenkingen hebben tegen de 'progressieve noorderling' Kerry. En Edwards' arbeideristische komaf biedt hopelijk tegenwicht tegen Kerry's aristocratische uitstraling.

Tot vervelens toe benadrukt Edwards dat hij zoon is van een eenvoudige textielarbeider. En dat hij als eerste van het gezin de kans kreeg om te studeren. Dat zijn vader een groot deel van diens werkzame leven tot het management van de textielfabriek behoorde, verzwijgt Edwards (die inmiddels beschikt over een eigen vermogen van rond de 30 miljoen dollar).

,,Ik hoop dat we in Amerika nog steeds geloven dat de zoon van een textielarbeider de zoon van een president kan verslaan'', zei hij op campagne. Daar heeft de met een gouden lepel, maat roeispaan, in de mond geboren presidentszoon George W. Bush natuurlijk niet van terug.

Edwards' favoriete thema is dat van de 'twee Amerika's'. Er is een Amerika van de haves en een van de havenots. Aan de ene kant zijn er de rijken die zich zelfzuchtig in hun belastingvoordelen wentelen, en aan de andere kant de armen, die het schoolgeld en de gezondheidszorg nauwelijks kunnen opbrengen.

,,Er zijn twee Amerika's. Helaas voor Edwards, heeft geen van beide op Edwards gestemd'', zo luidde het cynische commentaar van CBS-talkshow master Conan O'Brien op het mislukken van Edwards' eigen gooi naar de presidentskandidatuur. Toen hij nog tegenover Kerry stond in de strijd om de Democratische nominatie, wist hij alleen in zijn eigen staat, South Carolina, als eerste te eindigen. Kerry schamperde in die tijd: ,,Ik weet niet of hij al uit de luiers was toen ik in 1969 terugkeerde uit Vietnam.''

De vraag is of Edwards' electorale succes groter zal zijn nu hij naast Kerry staat. Edwards' zwakke punt is zijn gebrek aan politieke ervaring. Pas in 1998 besloot hij de advocatuur in te ruilen voor de politiek. Zijn eerste gooi naar het senatorschap was in 1999 meteen raak. Na één termijn houdt 'The people's senator' de senaat alweer voor gezien.

Van risicomijdend gedrag kan niemand Edwards betichten. Om zijn hoogtevrees te overwinnen beklom hij een aantal jaren geleden de Kilimanjaro. Hoewel een getrainde marathonloper, kreeg Edwards het zwaar tijdens de klim. Zijn zoon moest hem naar boven praten. In 1996 kwam deze zoon, slechts 16 jaar oud, om bij een verkeersongeluk. Twee jaar later kregen hij en zijn vrouw (op dat moment 50 jaar oud) een dochter, en twee jaar later nog een zoon.

Aan opgeven heeft Edwards een hekel. Hij was een van de laatste van Kerry's tegenstrevers om de handdoek in de ring te gooien. ,,Niemand kan beter een zaak bepleiten dan hij'', meent een bevriende advocaat. ,,De zaak waar hij nu voor staat, is te bepleiten waarom John Kerry president moet worden van de Verenigde Staten.'' Maar als de eventuele toekomstige president Kerry om enigerlei reden zou wegvallen, dan wordt de onervaren Edwards president. Kiezers die zich dat nog niet realiseerden, zullen daar door het Republikeinse campagneteam wel aan herinnerd worden.

De Republikeinen worden ook niet moe om de twee als buitengewoon progressief neer te zetten. In zijn tijd als senator maakte Edwards zich sterk voor 'progressieve' thema's: tegen olieboringen in Alaska, en voor maatregelen om te voorkomen dat Amerikaanse banen verdwijnen naar lagelonenlanden. Maar Edwards was (evenals Kerry) voorstander van de oorlog tegen Saddam Hoessein, en vond dat ,,we onze handen niet moeten laten binden door de Veiligheidsraad''.