Taal

Vermeende zonen In zijn open brief aan belangstellende landgenoten gewaagde prins Bernhard van twee vermeende 'Londense zoons'.

Dit moet vele monarchisten dubbel deugd hebben gedaan. Allereerst vermoedelijk in morele zin, maar ook in taalkundig opzicht. Sommigen hunner protesteren al jaren tegen een slordig gebruik van het woord vermeend(e), ook in Trouw. Ze zullen met genoegen hebben vastgesteld dat de prins weet hoe het hoort. Met vermeende bracht hij niet zozeer tot uitdrukking dat anderen het bestaan van die zoons veronderstellen als wel dat ze dit ten onrechte doen. Anders gezegd, het woord is voor hem synoniem met gewaande, en niet met beweerde of veronderstelde, laat staan met vermoedelijke. (Dat hij vervolgens Londense zoons ook nog eens van aanhalingstekens voorzag, was strikt genomen overbodig. Maar ach, wie overdrijft in boosheid niet?)

De dikke Van Dale steunt de prins. De redactie definieert vermeend als 'niet zijnde wat het genoemde aanduidt' en keurt andere toepassingen zelfs expliciet af.

Journalisten laten zich daardoor niet altijd gezeggen, zoals uit tientallen voorbeelden in ettelijke dagbladen blijkt. Zo berichtte deze krant een paar dagen geleden dat de Russische presidentskandidaat Rybkin 'kritiek (had) op vermeende zakelijke belangen van president Poetin'. Een scherpslijper zal zeggen dat Trouw daarmee het bestaan van die belangen ontkende. Wie milder oordeelt, zal eerder constateren dat, getuige de overvloed aan voorbeelden, het woord vermeend(e) zijn traditionele betekenis aan het verliezen is.

Jammer is dat wel. Hiemee verdwijnt immers het zinnige onderscheid tussen beweerd / verondersteld ('men zegt het en we laten in het midden of het waar is') en vermeend ('men zegt het maar wij weten beter'). Ook uitdrukkingen als 'werkelijke of vermeende overtredingen' verliezen zo hun zeggingskracht.

De zorgvuldige taalgebruiker hoeft aan deze vervlakking niet mee te werken, maar mag geen wonderen verwachten van zijn kritiek op andermans ongezeg-lijkheid. Daarmee bezorgt hij zichzelf op den duur de reputatie van criticaster. Althans zolang dat woord de betekenis van 'muggenzifter' behoudt en niet over één kam wordt geschoren met 'criticus', zoals helaas in alle media maar al te vaak gebeurt.