In Rusland is de straat de prullenbak

Rusland start met het scheiden van afval. Moskou kreeg onlangs nieuwe kringloop-vuilnisbakken. Nu moeten de Russen hun rommel nog in de goede bak gooien.

In het restaurant van de Ikea-vestiging in Sint-Petersburg ligt op elk tafeltje de brochure met de titel: 'Waarom het belangrijk is dat u uw eigen dienblad opruimt'. ,,Als u uw eigen rommel opruimt, hoeven wij daarvoor geen mensen in te huren. Op deze manier kunnen wij goedkope maaltijden aanbieden'', aldus de brochure.

Het zelf opruimen van gemaakte rommel is allesbehalve vanzelfsprekend in Rusland. Dat het in Moskou de afgelopen jaren aanzienlijk schoner is geworden, is het werk van de stadsreiniging, en de duizenden bejaarde vrouwtjes die staan te vegen bij de metrohaltes. Een niet-Rus die op zoek is naar een prullenbak met een bananenschil in zijn hand, kan rekenen op meewarige blikken. De straat dient immers de prullenbak.

Al het afval dat wel in de prullenbak terechtkomt, eindigt het ongesorteerd op een van de meer dan twintig vuilnisbelten buiten Moskou. Uitzondering zijn de talloze bierflesjes en blikjes die op straat worden geconsumeerd. Die worden bij elkaar gescharreld door gepensioneerden. Het statiegeld is een welkome aanvulling op hun minieme pensioen.

Elke dag produceren de Moskovieten bijna 14 miljoen kilo aan ongesorteerde vuilnis. Burgemeester Loezjkov wil daar verandering in brengen. Dit jaar zijn meer dan drieduizend containers geplaatst, voornamelijk in de buitenwijken, met een gat voor glas, papier en plastic. In grote letters staat op de bakken: 'Amsterdam? Moskou!', of 'Helsinki? Moskou!' met als boodschap: niet alleen in West-Europa, maar ook in Rusland doen wij aan recyclen.

Maar voorlopig zijn de bakken geen doorslaand succes. Bij de metrohalte Krasnogvardejskaja staan twee glanzend nieuwe containers te wachten op flessen en kranten. De bakken zijn aardig vol, maar niet alleen met herbruikbaar materiaal en niet per se in het juiste gat. Veel Moskovieten beschouwen het als een wat fors uitgevallen prullenbak, zo lijkt het.

Tonja Frolova (26) komt aanzetten met een tas met flessen en oud papier. Zij scheidt haar afval omdat ze 'ecologisch bewust' is. ,,Maar tegelijkertijd weet ik dat dit een druppel op een gloeiende plaat is.'' Niemand in haar vriendenkring scheidt afval. Volgens Frolova denken veel mensen nog dat niet zijzelf, maar de staat verantwoordelijk is voor dit soort problemen. ,,Net zoals in de sovjetperiode.''

Aleksej Majakin, die bij de gemeente Moskou over de vuilnisinzameling gaat, heeft grootse plannen. Uiteindelijk moeten er in 2007 meer dat zestienduizend van dergelijke containers staan. Bovendien zijn er driehonderd automaten geïnstalleerd waar mensen hun blikjes kunnen inleveren. Ze krijgen daar nog betaald voor ook, al is het niet veel: 20 kopeken (een halve eurocent) per stuk.

Maar is het niet van belang dat mensen ook hun afval daadwerkelijk gaan scheiden? ,,De een sorteert netjes zijn rommel in de verschillende gaten, de ander denkt dat het een prullenbak is en gooit alles in hetzelfde gat'', zegt Majakin laconiek. ,,Het is een groot en moeilijk project. Niemand verwacht dat de Moskovieten onmiddellijk hun afval gescheiden inzamelen. Wij rekenen op een jaar of twee.''