Hoe werkt de creatieve geest van criminelen?

ROTTERDAM - De Rotterdamse Zeehavenpolitie leidt collega's uit Colombia op in het effectief opsporen van drugs. Zoekploegen, duikers en agenten met speurhonden zijn al getraind in Nederland. De volgende stap is het bijbrengen van recherchetechnieken. De Rotterdamse dienders zijn ook actief op de kades van Colombiaanse havens.

Commissaris Eugène in 't Veld is lovend over de Colombiaanse collega's. In het land woedt een burgeroorlog tussen het regeringsleger en de rebellen van het Farc. Daartussen opereren omvangrijke coke-bendes. ,,De politiemensen wagen iedere dag hun leven. Ze hebben zelfs hun eigen kerk en kerkhof'', zegt de commissaris. De Colombianen waren in Nederland verbaasd dat ze zich niet met kogelvrije vesten en schijnauto's moesten verplaatsen. ,,Je kunt de democratie voelen'', zei er eentje tegen In 't Veld.

De eerste ploegen zijn inmiddels opgeleid. Zes duikers hebben een intensieve cursus gevolgd in het controleren van de boeg van schepen. ,,In het donker, tot 20 meter diep moeten ze op de tast kunnen zoeken. Onder het schip worden door smokkelaars cylinders bevestigd, die er later afgeschroefd of -gebrand worden.''

Voor Rotterdam is het controleren in de havens van Zuid-Amerika van groot belang. In de drukke zeehaven is het veel lastiger ongewone bewegingen te signaleren. In 't Veld: ,,Als ze eenmaal zo'n cylinder los hebben, gaan ze ervandoor met een onderwater scooter. Ja, het is soms James Bond aan de Maas''.

Ook wordt geleerd in de havens Cartagena en Baranquilla op bepaalde aanwijzingen te reageren. Chef van de recherche in de zeehaven Roy Timmermans: ,,Als er ineens bubbels rond een schip naar boven komen, moeten ze niet denken: zeker een grote vis. Dan wordt er onder het schip gelast.''

Zoekploegen moeten zich verplaatsen in de creatieve geest van de criminelen. In 't Veld: ,,De installaties waar koelwater naar binnen komt, kunnen ontdaan worden van hun rooster. Ze zijn echt zo inventief als wat!'' In Colombia geven de Rotterdammers ook instructies. Geleerd wordt risico-analyses te maken. Welke container wordt eruit gepikt en welke niet. Timmermans: ,,Staat er dat de lading tulpen uit IJsland bevat, dan weet je het wel.'' Meestal is de verdenking subtieler verpakt. In fruit, flessen drank of dubbele bodems.

Net als in Europa eist het bedrijfsleven dat alleen 'hete' containers worden gecontroleerd. De schade door het wachten op het vrijgeven van de lading is meestal aanzienlijk. In 't Veld: ,,Toch zeggen we: als steekproef laten we door een andere ploeg een container voor een tweede keer uitpakken. Om te zien of de ploeg niet corrupt is.'' In 't Veld heeft vrijwel louter positieve ervaringen met de Colombiaanse collega's: ,,Ze nemen enorme risico's. Het is een uiterst gedisciplineerd korps.''

Toen de teamleider drie jaar geleden de eerste keer in het land was logeerde hij in een hotel. ,,Dat was afgepakt van drugsbazen en werd toen gerund door de politie.''

De volgende stap in 2004 is het opleiden van analisten. ,,Voor het maken van cocaïne heb je onder andere kerosine nodig. Als je de invoer daarvan volgt komt je bij een vliegveldje uit, maar ook bij de georganiseerde misdaad'', weet Timmermans.

Colombia heeft volgens In't Veld genoeg alternatieven voor de cokeproductie en -handel. Fruit en grondstoffen zijn er in overvloed. De Rotterdamse politiemannen realiseren zich dat de onderwereld en de guerrilla's de greep op de havens willen houden. Zo ligt Santa Marta nu weer in een gebied dat door de Farc wordt beheerst. Drie jaar geleden was dat ook het geval met Baranquilla.