Bezwaarden' Middelharnis krijgen nog even respijt

AMSTERDAM - De hervormde gemeente in Middelharnis moet 'bezwaarde' hervormden nog tot 1 oktober gebruik laten maken van de Dorpskerk. Daarna moeten ze er onverbiddelijk uit. Dat is de uitkomst van een kort geding dat de bezwaarden hadden aangespannen tegen de hervormde gemeente. Gisteren deed de rechter uitspraak.

De kerkfusie van hervormden, gereformeerden en lutheranen, waaruit op 1 mei de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) is ontstaan, heeft in Middelharnis en elders tot scheuringen geleid. Te Middelharnis (Zuid-Holland) bleken 200 hervormden wél, en 650 níet mee te willen doen aan de kerkfusie. De hervormde gemeente had die bezwaarden vanaf 1 juli de toegang tot haar kerkgebouw geweigerd. Ze vond de situatie te gespannen om met elkaar in vrede de Dorpskerk te delen.

De rechter is het met de hervormde gemeente eens dat de bezwaarden uiteindelijk moeten vertrekken, maar nu nog niet. Ze moeten langer de tijd krijgen om naar een andere locatie om te zien. Zo onhoudbaar is de situatie nu ook weer niet, oordeelde de rechter.

Volgens de bezwaarden deelden de twee groepen aanvankelijk zonder noemenswaardige wrijvingen dat ene kerkgebouw te Middelharnis - met twee diensten 's ochtends en twee 's middags. Pas toen de Commissie van Bijzondere Zorg (belast met het oplossen van interne conflicten) zich met de voordeurdelers ging bemoeien, liep het spaak.

Commissielid ir. J. van der Graaf bestrijdt dat die interventie de situatie in Middelharnis heeft verergerd. De commissie schept volgens hem alleen duidelijkheid, maar is geen oorzaak van de problemen. Van der Graaf beschouwt de uitspraak van de rechter als een principiële overwinning. Dat de bezwaarden enkele maanden langer mogen blijven zitten, is bijzaak. ,,In alle opzichten is de uitspraak negatief voor de bezwaarden.”

Ds. D. Heemskerk, voorzitter van de HNHK (Hersteld Nederlandse Hervormde Kerk, waarin de bezwaarde gemeenten zich hebben verenigd) erkent dat de rechterlijke uitspraak 'niet in ons voordeel is'. Niettemin is hij 'blij' dat de bezwaarden te Middelharnis nog even respijt hebben. ,,Maar het blijft een droevige vertoning dat zo'n grote groep van 650 kerkgangers zijn eigen gebouw niet meer mag gebruiken. Ik vind het beschamend dat sportcomplexen hun deuren op zondag open moeten zetten omdat de PKN de deur voor ons sluit.”

De rechter gaf ook een voorlopig oordeel over de juridische geldigheid van de kerkfusie. De bezwaarden betwisten die in een lopende bodemprocedure bij de rechtbank in Utrecht. Volgens de rechter is niet gebleken dat het fusiebesluit in strijd zou zijn met de interne kerkelijke procedures of het burgerlijk recht.

De HNHK had liever gezien dat de rechter hierover had gezwegen, zolang de bodemprocedure nog loopt. Voorzitter Heemskerk: ,,Laat ons tot die tijd gezamenlijk gebruikmaken van de kerkelijke goederen. En wat mij betreft ook daarna. Dat moet toch kunnen?”

De PKN laat in een officiële reactie weten dat ze de rechterlijke uitspraak ziet ,,als een bevestiging van de juistheid van de gevolgde procedure in de totstandkoming van de Protestantse Kerk”. Ook concludeert ze dat de positie van hervormde gemeenten die zich in een vergelijkbare situatie bevinden, duidelijker is geworden.