Twistappel Zuid-Ossetië verdeelt Moskou en Tbilisi

Rusland en Georgië twisten over het separatistische Zuid-Ossetië. Deze regio ligt in Georgië, maar wil zich al jaren aansluiten bij Rusland. De lopende besprekingen ten spijt lijkt de crisis zich verder te verdiepen.

AMSTERDAM - Begin juni kreeg Sandra Roelofs, de Nederlandse echtgenote van de Georgische president Michail Saakasjvili, een bepaald vijandige ontvangst in Zuid-Ossetië. Toen zij er een paar scholen van de Georgische minderheid wilde bezoeken, werd ze enige uren ingesloten door gewapende Osseetse separatisten. Het incident liep met een sisser af, maar het slepende conflict rond de opstandige regio was weer een tandje verder op scherp gezet. Bij zijn aantreden als president in januari bezwoer Saakasjvili (36) de opstandige regio's Adzjarië, Zuid-Ossetië en Abchazië weer in te lijven bij Georgië. In het geval van het autonome Adzjarië lukte dat begin mei, toen de Ruslandgezinde autoritaire leider Aslan Abasjidze onder druk van een vreedzame volksopstand moest aftreden. Abasjidze vluchtte naar Rusland en liet de relatief welvarende regio in het overigens arme Georgië verder aan Tbilisi.

Na de recente klinkende verkiezingsoverwinning van Saakasjviligetrouwen in Adzjarië, richt de president nu zijn pijlen op Abchazië en Zuid-Ossetië. Volgens analisten zijn deze regio's evenwel veel lastiger te kraken noten, omdat het conflict hier vooral draait om etniciteit. Bovendien hebben zij zich, in tegenstelling tot Adzjarië, wél onafhankelijk verklaard en leunen sterk op Moskou.

Tijdens de viering van de Georgische onafhankelijkheidsdag eind mei bood Saakasjvili hen autonomie aan binnen Georgië. Dat voorstel viel in de beide hoofdsteden Soechoemi en Tschinvali in slechte aarde. ,,We blijven erbij dat Zuid-Ossetië een soevereine staat is”, zei de zelfbenoemde minister van buitenlandse zaken.

Vooral rond Zuid-Ossetië is de spanning de afgelopen maanden opgelopen. In het ministaatje - zo groot als de provincie ZuidHolland - wonen zo'n 70 000 mensen. De meerderheid is etnisch Osseet, een groot deel heeft een Russisch paspoort en betaalt met de Russische roebel. Ook hebben velen familie in het aangrenzende Noord-Ossetië in Rusland. De overwegend christelijke Osseten stammen naar wordt aangenomen af van Aziatische volkeren die zich al eeuwen geleden in het gebied vestigden. Toen de communisten tijdens de Russische revolutie van 1917 Georgië bezetten, schaarden de Osseten zich aan hun zijde. De regio kreeg een autonome status in Georgië, terwijl Noord-Ossetië autonoom werd binnen Sovjet-Rusland.

In 1989 kwam het in Tschinvali tot botsingen tussen ongeregelde troepen van de Georgische minderheid en separatistische Osseten. De gevechten laaiden daarna nog enkele keren op toen ZuidOssetië voet bij stuk hield met zijn afscheidingsplannen.

Het uiteenvallen van de SovjetUnie en de onafhankelijkheid van Georgië in 1991 versterkte dat streven nog verder. De door Moskou gesteunde strijd, waarbij bijna duizend doden vielen, werd beslecht toen er een vredesmacht kwam van Russische, Georgische en Osseetse troepen. Sinds 1992 is het conflict 'bevroren' en is de Tschinvali-regio, zoals de Georgiërs het gebied noemen, geïsoleerd geraakt. De lokale economie drijft vooral op smokkel tussen Georgië en Rusland.

De sluimerende vijandigheid kwam in mei weer bovendrijven, toen Georgische elitetroepen kort Zuid-Ossetië binnendrongen om enkele grensposten te beschermen, die waren opgezet om de smokkel tegen te gaan. Geweld kon net worden vermeden. De afgelopen tijd is de sfeer verder verpest door schietincidenten, grensblokkades en de detentie van Georgische politieagenten door Zuid-Osseetse troepen.

Georgië zal geen geweld gebruiken om Zuid-Ossetië op de knieën te dwingen, zei Saakasjvili dinsdag tijdens een bezoek aan Londen. Eerder probeerde hij de 'harten en hoofden' van de Osseten voor zich te winnen door herstel van de spoorlijn tussen Tschinvali en Georgië te beloven en een humanitair hulpprogramma op te zetten voor de regio. De Osseetse leider Edvard Kokoiti zei Saakasjvili's toenaderingspogingen echter niet te kunnen waarderen.

Het lijkt onwaarschijnlijk dat de huidige onderhandelingen in Moskou snel een werkelijke doorbraak zullen opleveren. Twee dagen van gesprekken leverden gisteren als enige resultaat op dat de parijen beloofden geen geweld te zullen gebruiken. Voor Georgië staat de uitkomst echter vast: Moskou moet inbinden en het Zuid-Osseetse leiderschap overreden zich weer in het gareel te laten zetten. Saakasjvili was dinsdag vol vertrouwen: ,,Over zes maanden of iets meer zullen deze paar duizend mensen weer volledig (in Georgië) geïntegreerd zijn”.