Amerika weegt recessie en homohuwelijk

President Bush hoopt dat afkeer van het homohuwelijk rechtse christenen in groten getale naar de stembus brengt. Dat moet hem in een belangrijke staat als Ohio, waar de economische misère zijn Democratische uitdager John Kerry in de kaart speelt, net genoeg stemmen opleveren voor de zege. Kerken steunen Bush actief.

Zoals dominee Rod Parsley uit Ohio het vertelt, kreeg hij dit voorjaar een roeping de politiek in te gaan. Op een heel bijzondere plek: het Witte Huis, waar president Bush hem uitgenodigd had om de ondertekening van een wet tegen een bepaald type late abortus bij te wonen. ,,Plots sprak God tot me: 'Wie in deze zaal (vol met politici en geestelijken) wordt de nieuwe leider die Mijn strijd opneemt?” Parsley keek rond en zag niemand.

,,Daarop vroeg Hij heel duidelijk: Wil jij het doen?”

De driekwart gevulde Pinksterkerk van Hamilton, een dorp vlakbij Cincinnati hangt aan de lippen van de 47jarige Parsley. Drie kwartier lang zijn ze met praisemuziek warm gemaakt voor deze beroemde tv-dominee, die zijn eigen evangelicale Wereldoogstkerk tot een nationale kerk met 12 000 leden uitbouwde, die zo goed oogt en altijd vlammend preekt. Als de grote tv-ster, tijdens een moment van ingetogenheid, zegt dat hij natuurlijk Gods verzoek niet weigeren kon, veren de gelovigen direct op en juichen.

Sinds begin deze maand is Parsley aan een 'Nooit-Meer-Stil-tournee' bezig. Kerken houden zich buiten de verkiezingen ,,omdat ze de leugen geloofden dat de grondwet de scheiding van kerk en staat voorschrijft.” ,,De scheiding is flauwekul”, valt een vrouw vanuit de kerk hem luid bij. Parsley roept luid in de microfoon, zoals hij haast de hele bijeenkomst doet: ,,De kerk heeft zichzelf geketend.”

Ook met de gezapigheid van gelovi-gen moet het over zijn. ,,De kerk is geen toevluchtsoord of recreatiezaal. Dit is een slagveld”, gooit hij Hamilton voor de voeten. ,,Wij worden tot een oorlog opgeroepen.” Om het voortbestaan van Amerika. De christenen moet hun macht doen gelden ,,om de regering weer voor Jezus op de knieën te krijgen”.

Als eerste gebod houdt Parsley de vierhonderd gelovigen voor: schrijf je in als kiezer en ga stemmen. ,,In 2000 had slechts vijftig procent van de evangelicale christenen zich ingeschreven en van hen stemde dan ook maar de helft. Florida was nooit zo'n controverse geworden als jullie allemaal waren komen opdagen”, houdt hij de kudde berispend voor.

Die woorden hadden evengoed uit de mond van Karl Rove, de politiek rechterhand van president Bush, kunnen komen. Christelijk-rechts had naar zijn mening in 2000 de verkiezingen ruimschoots in het voordeel van zijn man moeten besluiten. Maar op de grote dag bleven vier miljoen christelijke kiezers thuis, zodat tegen Rove's eigen becijferingen in, de Democraat Al Gore de meeste stemmen kreeg (maar niet won).

Christelijke kiezers bleven weg uit walging over de politiek in het algemeen na het Lewinsky-schandaal. Belangrijker was de onthulling, vrij kort voor stembusgang, dat Bush in zijn jongere jaren ooit opgepakt was, omdat hij dronken achter het stuur zat. Rove gelooft stellig dat na dat nieuws één miljoen christenen afhaakten.

Toch blijft 'het brein van Bush', zoals hij genoemd wordt, geloven dat deze groep de sleutel vormt tot Bush' herverkiezing. Blanke protestanten die zich 'herboren' noemen of ook wel evangelicale christen, maken een kwart van het electoraat uit, berekent hij. Dat maakt hen tot een groter kiezersblok dan de Latino's of de zwarten.

Verder zijn ze sterk vertegenwoordigd in de swing states, die op de wip zitten tussen Bush en Kerry en die bepalen wie het Witte Huis krijgt. In Missouri noemt 36 procent zich 'herboren', in Pennsylvania 22 procent, in Iowa dertig en in Ohio, waar Kerry en Bush tot nu toe het hardst om vochten, duidt 27 procent zich zo aan. De adviseur van Bush lonkt daarnaast ook naar de rechtervleugel in de katholieke kerk.

Vier jaar lang heeft Rove gewerkt om christelijke kiezers stevig aan

Bush te binden. Ze kregen via Tim Goeglein, die in het Witte Huis de titel 'speciaal assistent van de president' draagt, direct toegang tot Bush. Met zijn abortuswet, de voordracht van uiterst rechtse christenen als federaal rechter en geld voor christelijke welzijnswerk honoreerde Bush hun wensen. Dat scoort: 51 procent van de 'herborenen' noemt zich nu Republikein, slechts 22 procent Democraat, tegen 43 en 24 procent in 2000. Negentig procent van de evangelicale christenen zegt op Bush te stemmen.

Rove heeft bevriende kerken in de verkiezingsstrijd ingeschakeld. Maar dat moet in Amerika omzichtig. Als kerken zich voor één kandidaat inzetten of stemadvies geven, kunnen ze hun belastingvrije status kwijtraken. Kerken mogen zoveel ze willen over politiek praten, zolang ze maar niet het verlengstuk van één campagne worden. De scheiding tussen kerk en staat verlangt dat, aldus een speciale wet.

Hoewel Parsley zegt die wettelijke beperking zat te zijn, is hij op zijn 'Nooit-meer-stil-toernee' toch zuinig op de belastingvrije status van zijn kerk. Formeel predikt hij niet als dominee, maar als voorzitter van het nieuwe 'Centrum voor Ethische Helderheid'. Hij prijst Bush uitgebreid, hij roemt de Irak-oorlog en laat een jongerengroep uit zijn bijbelschool al dansend zingen: ,,Wij steunen de opperbevelhebber in de strijd tegen het terrorisme”. Maar hij vraagt Hamilton niet om op Bush te stemmen.

In folders is Parsley veel duidelijker. Daarin vertelt hij over zijn besprekingen in het Witte Huis en poseert trots met Tim Goeglein. Met het centrum als dekmantel heeft zijn kerk samen met andere evangelicale gemeentes in Ohio 25 000 nieuwe kiezers geworven. Samen hebben ze volgens eigen zeggen honderdduizend kerkleden klaar staan om voor verkiezingen gelovigen thuis op hun stemplicht te wijzen.

Wat nog ontbrak was een strijdpunt dat christenen zo aangrijpt dat ze het nu niet af laten weten. Voor Rove is dat het homohuwelijk. In Ohio kregen zijn Republikeinen, met hulp van kerken, gedaan dat er op 2 november ook een referendum plaatsvindt. Daarin spreekt Ohio zich uit over de vraag of zijn eigen grondwet homohuwelijken én geregistreerde partnerschappen moet uitbannen.

Al maanden gaan Kerry en Bush in Ohio nagenoeg gelijk op in de peilingen, zodat waarschijnlijk de opkomst bepalend wordt. Wie de meeste nieuwe kiezers werft en de meeste trouwe kiezers naar de stembus krijgt, wint Ohio. Beide kampen rekenen de staat in het Midwesten tot de drie belangrijkste strijdtonelen van deze verkiezingen.

Volgens Rove zal het referendum vier tot vijf procent extra kiezers trekken, wat zich kan vertalen in 200 000 extra Bush-stemmen. Dat kan beslissend zijn. In 2000 won Bush Ohio met slechts 165 000 stemmen verschil (op totaal 4,7 miljoen stemmen). De Republikeinen hebben ook in tien andere staten, waaronder enkele fel bevochte zoals Oregon, referenda over het ho-ning mohuwelijk afgedwongen.

Bush praat op campagne weinig over het homohuwelijk en, als hij het doet, dan zegt hij dat 'iedereen respect verdient'. Hij weet dat anti-homotaal veel gematigde kiezers afschrikt. Parsley heeft daar geen last van: homoseksualiteit is gewoon 'onnatuurlijk'. Hij heeft 'bewijzen': ,,Gemiddeld wordt een homoman in Amerika slechts 42 jaar oud, een gewone man 77. Een lesbiënne wordt 45, tegen 79 jaar voor normale vrouwen.” Geroezemoes in de kerk. Gelovigen wisten niet dat het zo duidelijk lag. Waar hij die wijsheid haalt, zegt hij niet. Wel: ,,De linkse media geven jullie de feiten niet”.

Het Nederlandse kinderboek Koning & Koning dat in de VS voor ophef zorgde, vormt het klapstuk in zijn betoog. Parlsey laat de eerste rijen de tekening uit het boek zien waarop de hoofdpersonen, twee erg verliefde prinsen, die samen de troon bestijgen, elkaar kussen. ,,Ziekelijk”, klinkt het vanuit de kerk. ,,Verbied dat boek.”

Zal de verkiezingsstrategie van Karl Rove werken? Administratief medewerker Janet Porter interesseerde zich nooit voor politiek. Tot het homohuwelijk actueel werd, zegt ze op de stoep van kerk. ,,Want homo's spugen God in het gezicht.” Maar huisvrouw Cherry McBee kan zich daar niet druk over maken. ,,Wie ben ik om te oordelen?” Ze is naar Parsley komen luisteren ,,omdat ik van hem geniet op tv.

Ik wou hem eens in het echt zien.” Stemmen doet ze niet. ,,Het is me de moeite niet waard.”

Een rondgang in het centrum van de nabijgelegen grote stad Cincinnati leert dat het referendum het zeker haalt. Peilingen geven het een tweederde meerderheid. En dat ondanks een campagne van het bedrijfsleven dat klaagt dat zij slecht hoogopgeleide mensen van buiten de staat kan aantrekken als zelfs samenwonende hetero's geen bescherming krijgen. Tevergeefs wijzen de tegenstanders erop dat Ohio al een wet heeft tegen homohuwelijken en partnerschappen en dat niemand die aanvecht.

,,Veel mensen hier kunnen zich gewoon niets voorstellen bij het idee dat een man met een man zou trouwen”, weet bankemployee Brenda Gray, die een biseksuele zoon heeft. ,,Het zit nog in het verborgene. Homo's die samen willen wonen, kopen een huis, omdat maar weinig mensen aan hen willen verhuren.”

Maar geen van de ondervraagden noemt homohuwelijk een belangrijk thema. Irak, terreur en de economische recessie in Ohio, die de laatste vier jaar 360 000 banen, vooral productiewerk gekost heeft, wegen zwaarder. De werkloosheid is het hardst opgelopen in het noorden, het Democratische deel van Ohio. Staalstad Cleveland werd dit jaar officieel de armste stad in het land: 31 procent van zijn bevolking leeft onder de armoedegrens, tegen 12,7 procent voor heel Amerika.

Het Kerry-kamp zegt vanwege de werkloosheid tienduizenden nieuwe kiezers te hebben gevonden. Ruim meer dan christelijk-rechts voor elkaar kreeg in het rurale, sterk Republikeinse zuiden. Maar zijn Kerry's kiezers net zo gedreven? Ja, beweert zijn campagne. Het referendum over het homohuwelijk mag het halen, dat bepaalt niet de opkomst. Die is sowieso hoog, vanwege de economie en de oorlog. De crisis heeft in Ohio zo hard toegeslagen, dat ook Parsley niet om het onderwerp heen kan. ,,Ik krijg van journalisten wel de vraag of werkloosheid niet belangrijker is dan ethische zaken. Ik zeg: 'hoe kun je daarover kibbelen als er zaken van leven of dood op het spel staan?' Op 2 november worden er in Amerika weer vierduizend baby's in Amerika vermoord.” Maar lang blijft de tvdominee niet bij het onderwerp abortus stilstaan. Het grote gevaar heet die avond homoseksualiteit.

Weer maant hij iedereen te gaan stemmen. Excuses accepteert hij niet. ,,Wie denkt op 2 november ziek te zijn, krijgt van mij nu al de zalving, die tot dan meegaat.” En: ,,Denk erom. God kijkt mee, als je in het stemhokje staat.”