Kasparov blijft in het nieuws

Zelfs nu hij met pensioen is gegaan, haalt Kasparov nog altijd het wereldnieuws. Tijdens een anti-Poetin-campagne werd hij door een onbekende man met een schaakbord achterop het hoofd geslagen.

Na Kasparovs opzienbarende terugtrekking uit de arena heeft hij talloze interviews gegeven, waaronder dat van de Nederlandse schaakjournalist Dirk-Jan ten Geuzendam dat gepubliceerd is in het New in Chessmagazine. Daarin legt 'The Boss' uit waarom hij is gestopt.

In veel commentaren wordt de loftrompet over Kasparov afgestoken. Helaas zijn er ook wat cynische en minder vriendelijke geluiden waar te nemen. Zo valt in Schaakmagazine, het blad van de schaakbond, eindspelstudiecomponist Jan van Reek Kasparov op denigrerende wijze aan op zijn nieuwe serie boeken 'My Great Predeccessors', waarin de nummer een van de wereld alle wereldkampioenen de revue laat passeren. De belangrijkste kritiek is dat Kasparovs te veel heeft overgelaten aan zijn 'knecht' Dmitry Plisetsky. Van Reek merkt op dat Plisetsky geen andere taal dan het Russisch beheerst en daarom uitsluitend was aangewezen op Russische bronnen en daardoor cruciale informatie miste.

Verder wijst Van Reek er op dat Kasparov alle wereldkampioenen 'symbolen van hun tijd' noemt, waarbij hij hen en hun spel plaatst in het desbetreffende tijdvak. Van Reek: 'Zo'n extreem positivisme wekt de lachlust op van de kamergeleerden Hubner en mij'. Zo hekelen beide heren de zinsnede van Kasparov dat 'Steinitz de grondlegger van de algemene principes van de strategie zou zijn.' De 'kamergeleerden' halen hierbij aan dat Steinitz nooit een dergelijke publicatie heeft geschreven.

Deze opmerking getuigt van weinig historisch besef. Steinitz heeft talloze partijen geanalyseerd waarbij hij de elementaire positionele beginselen heeft benoemd. Later heeft Lasker deze principes geordend en in een tabel gegoten, waarbij hij Steinitz de eer gunde van dit baanbrekende werk. Hij noemde deze tabel 'De elementen van Steinitz'. Vooral de Russische schaakschool heeft jarenlang geleund op deze principes en gezien het aantal topspelers dat is opgeleid, mogen we zonder overdrijving stellen, dat Steinitz wel degelijk een belangrijke invloed op de hedendaagse strategie heeft uitgeoefend.

Van Reek vindt verder dat Kasparov de laatste tien jaar zijn unieke positie als analyticus heeft verloren. Volgens Van Reek kunnen toppers in het correspondentieschaak met onderzoekstalent en met behulp van computers op hetzelfde niveau analyseren. Ik denk dat Van Reek zich danig verkijkt op de kracht van Kasparov en overschat hij de rol van de computer bij het beoordelen van sommige stellingen. Dat Kasparov op dit gebied zijn mannetje nog altijd staat, laat Kasparov zien in zijn analyse van de partij die in Linares de schoonheidsprijs kreeg.

Kasimdzhanov - Kasparov

Linares 2005

1. d4 d5 2. c4 c6 3. Pc3 Pf6 4. e3 e6 5. Pf3 Pbd7 6. Ld3 dxc4 7. Lxc4 b5 8. Ld3 Lb7 9. 0-0 a6 10. e4 c5 11. d5 Dc7 12. dxe6 fxe6 13. Lc2 c4 14. Pd4 Pc5 15. Le3 e5 16. Pf3 Le7 17. Pg5 (zie diagram 1)

17. ... 0-0! Een sterk nieuwtje in een overbekende stelling.

18. Lxc5 Lxc5 19. Pe6 Wit moet wel op het kwaliteitsoffer ingaan omdat anders de uitval van zijn paard naar g5 niet gerechtvaardigd is.

19. ... Db6 20. Pxf8 Txf8

(zie diagram 2)

21. Pd5 Wit wil vereenvoudigen maar met 21. a4 viel meer eer te behalen.

21. ... Lxd5 22. exd5 Lxf2+! 23. Kh1 e4! 24. De2? De witspeler slaat de plank flink mis. De dame had moeten wachten totdat ze naar f3 zou kunnen gaan.

24. ... e3 25. Tfd1? De tweede slechte zet kort na de eerste fout. Wit geeft de optie om ooit op f2 te slaan te snel op.

25. ... Dd6 26. a4 g6! Niet alleen wordt zo de loper op c2 in ingeperkt maar ook krijgt zwart veld h5 voor het paard waardoor offers op g3 actueel gaan worden.

27. axb5 axb5 28. g3 Ph5

(zie diagram 3)

Aantrekkelijk was 28. ... De5 dat na 29. d6 Ph5 30. d7 Pxg3+ 31. hxg3 Dxg3 winnend lijkt. Maar wit heeft de briljante parade 32. Lf5!! waarna het remise door eeuwig schaak is.

29. Dg4 Lxg3! Een onverwacht en sterk loperoffer.

30. hxg3 Pxg3+ 31. Kg2 Tf2+ 32. Kh3

(zie diagram 4)

32. ... Pf5! Weer de juiste zet. 'Helaas is schoonheid niet altijd functioneel': 32. ... Th2+? 33. Kxh2 Pf1++ 34. Kg2 Dh2+ 35. Kf3 Df2+ 36. Ke4 en de witte koning ontsnapt.

33. Th1 h5! 34. Dxg6+ Dxg6 35. Thg1 Dxg1 36. Txg1+ Kf7 Wit gaf zich gewonnen. (0-1).

Deze summiere aantekeningen zijn gebaseerd op de uitgebreide analyses van Kasparov in New in Chess magazine 2005/3.