Ragheads en hajis

In oorlogen floreert het gebruik van schimpnamen voor verfoeide buitenlanders. Ook koningin Wilhelmina vond het tijdens de bezetting niet ongepast zich voor Radio Oranje van moffen te bedienen. Haar onderdanen voegden daar veelal vuile en het voorvoegsel rot- aan toe.

In Groot-Brittannië heetten de moffen Kraut (een verkorting van Sauerkraut, zuurkool), Frits, Hun of Jerry (een vervorming van German, die ook tot het Nederlands is doorgedrongen, en wel in jerrycan, een benzineblik van Duitse vinding).

Onder Amerikanen, ook in de vorige eeuw verwikkeld in diverse oorlogen in Azië, werd gook -een woord van onbekende herkomst, meestal vertaald met spleetoog- een populair invectief voor Aziaten van uiteenlopende nationaliteit. De Viet Cong noemden ze Charlie, sinds de jaren veertig een soldatenterm voor een geüniformeerde oen.

Te oordelen naar Amerikaanse kranten kunnen vele Amerikanen in Irak evenmin buiten een geringschattend vocabulaire voor representanten van een hun vreemde cultuur. Wie het hoofd anders bedekt dan onder militairen gewoon is, heet algauw een raghead ('voddenkop') of towelhead ('handdoekhoofd').

De favoriete term waarmee de overwinnaars van Saddam diens landgenoten betitelen, is haji (hadji). Dat lijkt op het eerste gehoor geen scheldwoord. Het is immers de gebruikelijke benaming voor een moslim die een pelgrimstocht naar Mekka (hadj) heeft ondernomen. Sommigen beweren dan ook dat achter het gebruik ervan eerder genegenheid schuilt dan afkeer.

The New York Times wierp deze week een ander licht op de emotionele lading van dit haji. De krant interviewde ex-soldaat Aidan Delgado, die als diplomatenzoon jaren in Egypte woonde en Arabisch spreekt. In Irak was de barbaarse manier waarop andere militairen straffeloos optraden tegen Irakezen -die ze steevast haji's noemden- hem te veel geworden. Om de context te verduidelijken waarin ze zich van die zogenaamde koosnaam bedienden, citeer ik uit Delgado's relaas één voorbeeld, lang niet het ergste: ,,Vooral de jongere knapen in mijn eenheid hadden de gewoonte vanuit hun jeep colaflessen stuk te slaan op de hoofden van Iraakse burgers. Speciaal daarvoor namen ze in hun jeep een voorraadje van die flessen mee.''