Nieuwe koning wacht riskante dans

In Cambodja is prins Norodom Sihamoni aangewezen als opvolger van koning Norodom Sihanouk. De onbekende balletdanser zal een complexe dans om de macht moeten uitvoeren met premier Hun Sen.

PHNOM PENH - Bij het koninklijk paleis lag de rode loper uit, glanzende limousines reden af en aan en een militaire kapel gekleed in onberispelijk witte uniformen blies marsmuziek. Maar buiten de gele muren rondom de sierlijke gebouwen was niets van te merken dat prins Norodom Sihamoni Cambodja's nieuwe koning wordt. Aldus was besloten - unaniem, zo werd verklaard - door een negenkoppige paleisraad.

Onder een paar bomen vlakbij het paleis sloegen de brommertaxi's en een paar invaliden in hun wagentjes de extra veiligheidsmaatregelen gade zonder te weten waarvoor die dienden. Ook een dag later is het nieuws in de Cambodjaanse hoofdstad nauwelijks doorgedrongen. ,,Ik zag een korte aankondiging over de nieuwe koning op tv. Ik weet niet wie hij precies is”, zegt Koung Peak (21), die management studeert en in een internetcafé werkt. Na enig nadenken kan hij zich wel de naam van de monarch in spe herinneren. ,,Het doet er niet zoveel toe. Premier Hun Sen heeft toch alle macht”, fluistert hij. Een paar andere jongeren giechelen als ze de foto zien van Sihamoni. Dat de 51-jarige met het enigszins vrouwelijke gezicht vrijgezel is geeft hilariteit.

Veel inwoners van Phnom Penh reageren lakoniek op het bericht, maar er klinkt hier en daar ook opluchting door in hun commentaar. ,,Voorlopig is het goed nieuws”, zegt Chea Sopheap, een eigenaar van een boekwinkel die naar de tv kijkt. ,,Sihamoni heeft in ieder geval een neutrale achtergrond. Als het prins Ranariddh was geworden had het vanwege zijn politieke bezigheden veel meer spanningen gegeven. Die keuze had premier Hun Sen niet makkelijk geaccepteerd.”

Sihamoni's halfbroer Ranariddh is leider van de partij Funcinpec, en een belangrijke rivaal van premier Hun Sen. De afgelopen jaren werd regelmatig gespeculeerd of de politiek ervaren, maar enigszins onvoorspelbare Ranariddh de troon van zijn vader zou overnemen. Hijzelf ontkende dat te ambiëren. Volgens de grondwet is een Cambodjaanse koning monarch voor het leven. Academici in Phnom Penh zeggen dat de 81-jarige koning Sihanouk behalve om gezondheidsredenen ook alvast afstand heeft gedaan van de troon om invloed te kunnen uitoefenen op de opvolging. Zo kan hij de toekomst van zijn dynastie, die stamt uit de dertiende eeuw, en die van de monarchie veiligstellen. Al langere tijd deden geruchten de ronde dat premier Hun Sen onduidelijkheid over de opvolging na de dood van Sihanouk zou aangrijpen om een republiek te vestigen.

Het botert niet tussen Sihanouk en Hun Sen, die vrijwel onafgebroken aan de macht is sinds het bewind van de Rode Khmer in 1979 werd verdreven. Talloze keren dreigde Sihanouk af te treden, of hij spuwde tot grote ergernis van Hun Sen zijn gal op de koninklijke website als politieke besluiten hem niet bevielen.

Op 29 oktober wordt de officiële kroning verwacht. Aanstaande koning Sihamoni, voormalig balletleraar en danser en exambassadeur voor de Unesco in Parijs, bracht een groot deel van zijn bestaan door in het buitenland. Hij zal gehuisvest worden in het paleis waar hij voor het laatst woonde toen de Rode Khmer hem met een groot deel van de rest van de familie in 1976 voor twee jaar onder huisarrest plaatste.

Algemeen wordt aangenomen dat Sihanouk, als zijn gezondheid het toelaat, ook na zijn aftreden zijn invloed nog zal doen gelden om zijn onervaren opvolger wegwijs te maken. Maar er breekt ook een nieuw tijdperk aan, zeggen Cambodjanen. ,,Wat zal de rol van Sihamoni worden? Kan hij geloofwaardigheid opbouwen in binnen-en buitenland? Zal het hem lukken boven de partijpolitiek te staan? Ons land is nog altijd in een politieke en economische overgangsfase, en daarom zijn dit extra grote vragen”, zegt een regeringsfunctionaris.