Zo goed gaat het helaas niet op het vmbo

Ouders hebben groot gelijk dat ze hun kind liever niet naar het vmbo sturen. De uitval is hoger dan bij andere schooltypen. En de aansluiting met het mbo is beroerd.

De tien bekendste uitspraken over het vmbo berusten op misverstanden, zo stond afgelopen zaterdag in deze krant. Onlangs verscheen een gelijksoortig bericht. Grote scholen presteren beter dan kleine, ook dat blijkt uit onderzoek. Kortom, de onderwijspolitiek van het laatste decennium is zo slecht nog niet. Schaalvergroting en vernieuwing werken. Trouw laat de getallen spreken.

Maar spreken die getallen ook de waarheid? Niet helemaal. De wachtlijsten voor speciaal onderwijs, het aantal leerstoornissen en verwijzing van leerlingen naar lagere schooltypen blijken alle drie te groeien. Dat duidt juist op een neergang.

Ze zijn lastig, die cijfers. Daaruit conclusies trekken over de staat van het onderwijs is een hachelijke zaak. Oorzaak, gevolg en maatschappelijke context lopen kriskras door elkaar. Onderzoekers werken niet in een laboratoriumsituatie. Daarom zijn getallen, zonder een kwalitatieve analyse, rond een afgebakend probleem, als boter op een bloedhete dag. Buiten de koelkast wordt het snel vloeibaar.

Neem het vmbo. Er staat letterlijk in deze krant: de uitval valt reuze mee en is maar vijf procent. Dat kan kloppen, maar vergeten wordt dat dit getal vijf keer groter is dan op havo/vwo. Bovendien gaat het om jaarlijks vijfduizend leerplichtige kinderen. Dat is bepaald niet niks. Vooral omdat het cijfer vervuild is; de verborgen uitval zit er niet in.

Maar het ergste is dat de succesnummers, met wel een diploma, in het vervolgonderwijs massaal uitvallen. De aansluiting tussen vmbo en mbo is namelijk bar en boos. Het gaat om jaarlijks tienduizenden jonge mensen. Ouders die hun kind voor het vmbo willen behoeden, hebben dus gelijk. De kans op uitval is aanzienlijk groter dan op havo/vwo en het diploma is waardeloos.

De omvang van de school is nog zo'n misverstand. Het vmbo is volgens deze krant geen anonieme leerfabriek. De dorps-lts en de overzichtelijke mavo bestaan nog. Soms is dat inderdaad zo. Maar dat neemt wel aantoonbaar af. Door de sector raast bestuurlijke schaalvergroting, daar holt een daling van het aantal scholen achteraan. Directies hebben een voorkeur voor zoveel mogelijk afdelingen binnen één gebouw, dat maakt leiding geven minder moeilijk. Zonder ingrijpen van buitenaf zijn er over tien jaar alleen nog maar grote havo/vwo- en vmbo-scholen.

Het voert te ver alle onzin te weerleggen. Feit is dat in het voortgezet onderwijs veel mis is. Dat heeft alles te maken met beleid, waarbij in twintig jaar tijd het percentage van het bruto binnenlands product te besteden aan onderwijs van ruim zeven naar net niet vijf is gedaald.

Ondertussen moet de inhoud anders en is de werkwijze ook niet van deze tijd. De komende zomer zullen de gevolgen blijken. De economie trekt aan, de werkgelegenheid in het bedrijfsleven groeit en veel leraren gaan met pensioen. Vmbo's in de grote steden blijven met hun vacatures zitten. Gekwalificeerd personeel kiest niet voor de onderkant. Hoe gaat deze krant dat feit duiden? Misverstanden rond vmbo jagen leraren weg?